Copy chuyện bên Mỹ trước,
bàn chuyện Việt ta sau
Nước Mỹ đang trong giai đoạn
cải cách mạnh mẽ khi Tổng Thống Obama kí thành luật một văn bản dài 2300 trang
về thay đổi cấu trúc tài chính Mỹ vào ngày 16 /7 /2010. Hai tuần sau, tiểu bang
Arizona được
tòa án liên bang thông qua một phần về các biện pháp cứng rắn với người nhập cư
trái phép. Cả hai bộ luật được đưa ra với cùng một chủ đích là bảo vệ quyền lợi
người dân Mỹ, góp phần củng cố trật tự xã hội cũng như bảo toàn sự phát triển
bền vững đất nước. Mục đích của hai bộ luật trên là rất cần thiết đặc biệt
trong bối cảnh toàn cầu hóa như hiện nay, thế nhưng phương thức thực hiện của
tiểu bang Arizona đối với vấn đề người nhập cư trái phép lại hoàn toàn đi ngược
với sự phát triển kinh tế lẫn chuẩn mực đạo đức cơ bản của xã hội.
Bộ dự luật về nhập cư trái phép
ở Arizona có những điểm chính như sau: 1) cá nhân hay doanh nghiệp nào thuê
những lao động nhập cư sẽ bị quy vào tội hình sự, thay vì xử phạt hành chính
như trước đây, 2) cảnh sát được quyền hỏi giấy tờ tùy thân đối với bất kì đối
tượng bị tình nghi là nhập cư bất hợp pháp, và 3) cảnh sát được quyền bắt, khám
xét bất kì đối tưong bị tình nghi là nhập cư bất hợp pháp mà không cần giấy cho
phép của tòa án.
Những người lao động bất hợp
pháp là những người nghèo, về cơ bản là những lao động cần cù và siêng năng.
Nếu chúng ta làm một thống kê sơ bộ (quan sát) về những công việc mà những
người nhập cư bất hợp pháp có thể thực hiện đều là những công việc bần cùng
nhất của xã hội như rửa chén, quét dọn, khuân vác, v.v…. Họ chấp nhận làm 12
tới 16 tiếng/ngày với mức lương rẻ hơn mức lương tối thiểu của tiểu bang. Thử
hỏi, làm sao bộ phận người nhập cư trái phép lại lấy đi công ăn việc làm của công
dân Mỹ khi trợ cấp thất nghiệp cho họ còn cao hơn thu nhập của những công việc
như thế. Ai sẽ đi rửa chén với mức lương 1200 USD khi nằm nhà nhận trợ cấp 1400
USD?
Mức lương cơ bản ở tiểu bang Arizona là 8.25 USD/h.
Những người lao động trái phép mà tôi có dịp được tiếp xúc chấp nhận mức lương
là 5 tới 7 USD/giờ. Vì thế nếu mướn những người lao động trái phép thì các công
ty nhỏ có khả năng giảm tới 30% chi phí tiền lương cho nhân viên. Từ đây, chúng
ta có thể hình dung được khoản tiền có thể tiết kiệm được của các công ty vừa
và nhỏ, và đặc biệt là ở các công trường xây dựng khi khoảng cách giữa mức
lương cơ bản của công nhân Mỹ với lao động không giấy tờ còn lớn hơn nữa. Điều
này có thể thúc đẩy sự phát triển của các công ty vừa và nhỏ và từ đó thức đẩy
nền kinh tế đất nước khi hơn 90% trong tổng số doanh nghiệp Mỹ là vừa và nhỏ.
Ngoài những ảnh hưởng không nhỏ
về kinh tế, các biện pháp đối với nhập cư bất hợp pháp của Arizona còn vi phạm những điều cơ bản về đạo
đức xã hội.
Trong bộ dự luật, chính quyền Arizona cho phép cảnh
sát được quyền xét giấy tờ tùy thân, hay bắt giữ không cần giấy của tòa án đối
với những người bị tình nghi là nhập cư bất hợp pháp. Việc trao cho cảnh sát
những quyền hạn như thế sẽ dẫn tới nguy cơ phá vỡ các thành quả chống phân biệt
chủng tộc trong một thế kỉ qua. Lịch sử Mỹ đã chứng kiến các sự kiện tàn khốc
liên quan tới chủng tộc và nổi bật nhất là ở thế kỷ trước, nhóm tội phạm KKK
tước đi quyền được sống của bộ phận người da đen chi vì sự khác biệt về màu da.
Và giờ đây, chính quyền Arizona
cũng sẽ lấy đi quyền được sinh sống của những người nhập cư trái phép chỉ vì,
bề ngoài họ khác với những người Mỹ.
Chính phủ Arizona cam đoan sẽ huấn luyện đội ngũ cảnh
sát cách nhận dạng những người nhập cư bất hợp pháp một cách khoa học. Thế
nhưng, trong mỗi chúng ta đều có một cảm xúc riêng khi tiếp xúc với ai đó lần
đầu tiên, chưa kể những định kiến có sẵn. Liệu có thể làm xã hội tốt hơn
khi phát triển với những quyết định phi nhân đạo với một dân tộc khác?
