TƯ CHẤT LUẬT SƯ & XƯ

1. Chuyện năm nẳm bên Mỹ cuốc.

Có ẻm kia, nhẽ điên điên, tắm cho mèo xong, ẻm bỏ nó vào lò vi sóng xấy  cho nhanh khô khỏi lạnh.

Mèo chết. Ẻm muớn luật sư đâm đơn kiện nhà sản xuất cái lò, công ty điện lạnh nhất Mỹ hồi hổi là GE, ra tòa. Lý của ẻm: không ghi rõ trên sản phẩm là đút mèo vào quay sẽ chết tốt.

GE thắng. Thắng lớn nhất là luật sư của cả hai bên vì vụ kiện kéo rất dài. Mà luật sư Mỹ, bố tổ, ăn bẩn 400 đô cho 1h. Riêng hỏi  mày tên gì nhiêu tuổi ở đâu, nó câu hết 400 đex ngoa.

Vụ kiện đi vào lịch sử tư pháp Mỹ, bởi sau đó Hiệp hội luật gia Mỹ (có vẻ tương đương  với Liên đòan LS VN) thêm vào một quy định đạo đức thuộc về tư chất con người.

Để có chứng chỉ hành nghề do HHội cấp, tốt nghiệp trường luật ra phải trải qua 2 vòng thi tuyển.

Vòng 1 là đạo đức. Có bằng đạo đức rồi mới đăng kí thi vòng kiến thức. Giỏi- dốt ko quan tâm, hiệp hội luôn luôn tuyển ko quá 50% số dự thi.

Thằng nào bẩm sinh đẻ ra, tức là tư chất thiên nhiên nó thế, thik xoắn lọai án xấy lông mèo hay thik câu view lọai án bụi Chương Mỹ đĩ Đồ sơn lừa, nó đuổi thẳng cổ. Tức rớt từ vòng gửi xe, trước cả khi vào phòng thi món đạo đức.

2. Có 2 nhánh, một nhánh  chuyên làm tư vấn. Bọn luật sư tư vấn đa phần giỏi vãi, trên tài Trâu đồng, ý như bọn chính trị-kinh tế ra  bài tóan, nhóay phát phải giải tới đáp án nhanh đúng trúng hay. Nhánh này, tiền nhiều như buôn thuốc phiện vì hay ăn theo phần trăm dự án. 

Beo biết khá rành rẽ một dự án, cầm đầu là tinh hoa Há-vợt gần 1/3 là luật sư. Đề bài: cải cách thể chế chính trị và kinh tế VN. Quần quật làm, tâm tư lắm mà tâm huyết  lắm hơn vạn tỷ lần. Sau gần 10 năm, giờ cả nhóm còn mỗi tâm tư.

Beo xúi, đừng làm ko công thế, kí HĐ mịa nó 100triệu Obama, sau đó  đưa trước cho tui tung lên  phây: nhà nước đã lãng phí 10 tỷ đôla cho tư vấn ra sao? Thề, không thành công cũng thành chuyện.

Lão nào lão nấy nhìn Beo mắt lồi tới mũi. Cười khẩy dạy, tư chất dân tui nó thế, phi Chí Phèo bất thành nhân cách.

Nếu như nhánh tư vấn não như da bà lão vì là tốp dọn đường cho bọn từ giỏi đến siêu giỏi nó đi, thì nhánh làm tố tụng, tối về nhà biên tiếp...

(còn tiếp)

GIẤC MƠ MỸ- 14, NGƯỜI MỸ LÀM TỪ THIỆN RA SAO?(hết)

 @. Beo sống đủ lâu và đủ quảng giao để thấm câu này (cấm cười): trái đất tròn và bé tẹo.

TaiLong và con cái ít chịu ăn đồ Việt nên lâu lâu Beo mới đi chợ Tàu. Ông đứng ở quầy tôm cá tươi. Tầm 60. Nhớ mặt ông từ lần  làm Beo tức ứa gan. Nhờ ông cưa (người Mỹ ko chặt dao như ta vì tạo đầu xương nhọn nguy hiểm) con cá. Ông nói tiếng Anh rất tệ, mồm pạc pạc pạc tay ra dấu chặt chặt chặt đúng 3 cú, quay lại lấy cá, ông cưa mỏng dính thành  gần chục khứa. Nhìn mặt mình, ông buông một tràng tiếng Hoa, tự hạ hỏa chắc là xin lỗi.

Những lần sau, nhác Beo từ xa, ông đã hớn hở đứng chờ phục vụ. Và, rất lạ, dù biết mười mươi Beo người Việt, nhưng ông dứt khóat không nói tiếng Việt nên tòan phải pạc pạc chặt chặt, cho đến một hôm…

@. Có lần trong inbox, một bạn hỏi xoay quanh chuyện phá thai khi ko có bảo hiểm, ko thạo đường, ko biết ngọai ngữ…Đóan là du sinh mới sang, Beo chỉ dẫn tận tình và ngỏ ý, nếu cần  Beo có thể giúp đưa  đến cơ sở y tế.

Bạn từ chối. Bẵng đi. Rồi quên.

@. Phụ cận Boston có một vùng sát biển. Đây là nơi hứng  gió bão đầu tiên và mạnh nhất mỗi khi  anh zời khó ở. Mà bão tuyết thì kinh lắm, kinh gấp đôi bão ở nhà bởi thêm màu tuyết trắng chói mắt, xói vào tận óc, đau buốt thái dương.

Rất nhiều ngư dân Hải Phòng cư trú ở vùng này, lai rai từ đận 79 đến tận giờ vẫn dắt díu bảo lãnh nhau sang.

Trong một trận bão như thế, khi bão chưa tan, nhóm thiện nguyện tự phát kêu gọi nhau trên FB, đã góp tiền xong.

XONG, bởi theo quy định của luật pháp, khi số tiền quyên lên đến 10 ngàn đô thì chủ tài khỏan phải ra sở thuế  làm thủ tục khai báo. Thủ tục  khó  và lằng nhằng đến mức, tại Mỹ có hẳn một nhánh luật sư chuyên “cò” khai thuế. Thế nên, cứ tới 9.9 ngàn các nhóm tự động dừng, ko tiếp nhận thêm.

Luật nào cũng có kẽ hở. Ở đâu chẳng có người gian. Các lọai Hila-Đàm sẽ xuất hiện khi có nhà hảo tâm cho bằng tiền mặt. Theo thói quen, người Mỹ ít khi dùng tiền mặt. Người Việt ít khi dùng thẻ. Và chúng ta đã tòan thắng ngay trên đất Mỹ trong cuộc chiến tranh tiền tệ này.

Mối quan hệ ba bên người hảo tâm-người đứng ra quyên góp-người nhận quyên góp, được xếp vào lọai giao dịch dân sự. Nếu có tranh chấp, chiểu theo các quy định  giao dịch dân sự mà hành.

@. Quay lại với chuyến đi đến vùng tâm bão. Khởi xướng là một facebooker gốc Đức, tên cô nàng đọc trẹo lưỡi viết rất khó nhớ, Beo đặt tạm là Tóc Hoe.

Họat động của các nhóm này, cũng hệt Việt nam, muôn hình vạn trạng cách tụ họp nhau. Báo cáo tài chính  công khai trên mạng xã hội hay  như nhóm Beo tham gia, Tóc Hoe khi kết thúc chuyến đi đã gửi  email cho từng người đóng góp bản kết tóan, cẩn thận chụp kèm cả các hóa đơn mua hàng.

Gần 50 người đóng góp, 7 người đi tận nơi. Tòan trẻ con 18, 20. Tổng số tiền được đổi thành áo lạnh, chăn và nước suối. Tới nơi, số  hàng này đã được các nhà cung cấp chờ sẵn. Nhóm chọn cách mang tới từng nhà vì tại nhà mở của thành phố, đồ cứu trợ đã tràn ngập. Hai  bạn nữ cảnh sát da đen hỗ trợ đi cùng.

Căn hộ đầu tiên, 3 phòng. Hai anh em thuê chung. Hộ em 4 người, hộ anh gồm 2 vợ chồng và …6 đứa con, lít nhít tầm mẫu giáo nhà trẻ.

Ông anh, lần đầu tiên nói tiếng Việt với Beo, Cảm ơn bà. Cũng chỉ nói đúng câu ấy.

Vợ ông cực xinh. Trẻ măng, mịn màng tròn trịa. Nhận ngay ra Beo, em là người hỏi chị chỗ phá thai….

Beo, sau lần gặp ấy, không quay lại chợ Tàu lần nào nữa.

GIẤC MƠ MỸ -14, NGƯỜI MỸ LÀM TỪ THIỆN RA SAO ? tiếp theo 2

Lọai thứ hai. Các quỹ từ thiện.

Khác biệt với các  doanh nghiệp phi lợi nhuận, Quỹ từ thiện được tài trợ bởi chính người sáng lập.  Hiện tại Mỹ có hơn 78 ngàn Quỹ lọai này, Bill & Melinda  Gates là lớn nhất (thế giới) với số vốn  (tính đến thời điểm 2015) hơn 42 tỷ đô la, trong đó  gia đình Gates góp 31 tỷ.

Quỹ từ thiện là nguồn tài trợ nhiều nhất cho các trường đại học: xây sửa trường lớp, hỗ trợ thực hiện các đề tài khoa học, làm học bổng…

Bạn có thể gặp nhan nhản trong các trường  top 20 các khoa mang những cái tên ông bà tài trợ  lạ hoắc, ko liên quan gì đến danh-vĩ nhân hay chuyên môn văn sử tóan lý. Và cũng ko như rất nhiều người nhầm tưởng, trường đại học Mỹ ko có học bổng, nguồn học bổng là từ các Quỹ từ thiện này, thông qua trường lựa chọn phân bố.

Khác biệt thứ hai với Doanh nghiệp phi lợi nhuận, Quỹ từ thiện hầu như không sử dụng thiện nguyện viên. Có chăng là những người tình nguyện  tuyên truyền quảng bá không công cho Quỹ, như Thị Beo  đang viết blog đây chẳng hạn.

Lọai thứ ba. Từ thiện tự phát và các khả năng nảy sinh Hila-Đàm.

***Trong một tài khỏan FB, Beo đã chọn hỏi 60 bạn người Mỹ gốc và  có 56 bạn trả lời. Câu hỏi như sau: Nếu để giúp đỡ một người  đói khổ, bạn sẽ cho tiền hay vật dụng cần thiết? Tại sao lại cho như vậy? (To help the less fortunate, do you prefer to donate money or material things? And why?)

56 người, ko ai cho tiền.

Việc  một cá nhân  tự đứng ra quyên góp, vận động từ thiện, so sánh trong phạm vi  cực hẹp tại 2 tài khỏan mạng xã hội cùng xấp xỉ số Folowers và cùng nhóm đối tượng Friends của Beo, Mỹ ít hơn hẳn VN.

Dĩ nhiên, 56 người ko phải là cả nước Mỹ và, càng ko có nghĩa ở Mỹ  thì đứng danh nghĩa cá nhân sẽ ko quyên được tiền từ thiện.

*** Ở góc độ quản lý nhà nước, hầu hết các tiểu bang đều có luật giới hạn các hình thức kiện tụng và giảm nhẹ hình phạt cho các tổ chức phi lợi nhuận, như đã  viết ở phần 1. Ví dụ, Luật Doanh nghiệp bảo vệ các giám đốc, quan chức, thành viên Hội đồng quản trị bằng cách tách riêng tài sản của họ với doanh nghiệp, và doanh nghiệp phải bồi thường/chi trả cho các vụ kiện tụng cá nhân có liên quan tới doanh nghiệp. Hay như Luật Bảo vệ Người Tình Nguyện. Trong Luật này có quy định chi tiết giảm tội hoặc giảm mức án cho người tình nguyện, nếu gây án trong quá trình thực thi công vụ.

Có rất nhiều điều khỏan quy định cho thiện nguyện viên, tùy thuộc vào từng tổ chức từ thiện. Đa phần là những yêu cầu bảo đảm tính nhân văn cho các họat động thiện tâm. Có nơi bắt kí tá thành hợp đồng, có nơi chỉ nói miệng. Tuy nhiên, việc nói miệng này nếu kiện tụng vẫn có giá trị pháp lý nếu có  2 người khác làm chứng.

Xem ra, người Mỹ trọng câu  Lời nói đọi máu hơn tỷ lần người Việt.

*** đang biên tiếp cụ thể  chuyện theo chân một nhóm từ thiện cho ...người Việt

GIẤC MƠ MỸ -14, NGƯỜI MỸ LÀM TỪ THIỆN RA SAO? (tiếp)

Phần trước, Beo viết về mô hình tổ chức của các doanh nghiệp phi lợi nhuận, phần này, cho bạn nào tò mò muốn biết, các doanh nghiệp ấy làm những gì. Beo lấy hai ví dụ một cực lớn một nhỏ xíu, chứ triệu rưởi doanh nghiệp, nó phong phú đa dạng thánh ai rành rẽ hết.

Goodwill là một tổ chức cực kì lớn với mạng lưới 165 địa điểm, họat động tại 15 quốc gia. Nó có nhiều họat động: dạy tiếng Anh (hoặc tiếng sở tại) cho người nhập cư, trẻ em thất học, người lớn mù chữ…; Tìm kiếm việc làm cho người thất nghiệp; Nhà mở cho người vô gia cư cư trú qua đêm; Cứu trợ cấp thời cho những nơi thiên tai…

Goodwill có một hệ thống thùng thu gom đồ cũ tại những nơi công cộng và lọat cửa hàng chuyên tiêu thụ lọai đồ thu gom được này. Không thiếu thứ gì cho  sinh họat gia đình, từ đồ gỗ tới chén dĩa, từ sách vở tới giày dép. Thi thỏang, có thể lụm được ở đây bình, lọ, chân nến, sách, tranh, băng đĩa nhạc…giá một vài đô, sản xuất từ những năm thế kỉ trước của châu Âu, đẹp và độc mê man. Làm việc trong những cửa hàng này đa phần là tình nguyện viên ko lương. Sọan đồ ra kệ, dán giá, xếp lại đồ khách vứt vương vãi…nói thì nhẹ nhàng nhưng nếu đứng hết ca 6 tiếng, ỏai về ko nuốt nổi cơm vì ám mùi đồ cũ. Tuy thế, tình nguyện viên xin làm rất đông, phải “xếp hàng” mới đến lượt.

Hẳn nhiều bạn biết khu chợ quần áo cũ khổng lồ gần miếu Bà Chúa Xứ ở An Giang. Nó có nguồn gốc từ lọat cửa hàng Goodwill này, cứu trợ cho Campuchia sau khi chế độ Pol Pot sụp đổ. Còn tại sao nó vượt biên sang cứu trợ thêm dân Việt, Beo ko biết.

 Năm 2012, vụ  nổ súng trong trường cấp một tại Newtown  cướp đi sinh mạng của 20 đứa bé, trong đó có Josephine Gay. Mẹ của Joey, bà Michele Gay, ngay sau đó đã lập ra tổ chức Safe and Sound Schools, chuyên giáo dục, tăng cường nhận thức về an tòan trong trường học.

Beo đã gặp bà, một vẻ đẹp Mỹ điển hình, trông giống hệt cô đào lừng danh Michelle Pfeiffer, hơn con lớn Beo tý tẹo tuổi. Bà đi khắp nơi, bằng nhiều hình thức, tuyên truyền rằng, trẻ và nhà trường phải học cách cứu mình trước khi đợi cảnh sát cứu. Cùng đi với bà, thường có một quan chức cảnh sát, chỉ dẫn luôn  các cách tự cứu cụ thể ra sao. Bà quyên góp tới nay được hơn nửa triệu đô.

còn tiếp.