Yếu tố Giới hạn

Copy từ facebook Hoang To

Có lần ngồi nhậu với anh bạn Vũ Nguyên Thành, tôi đã hợm hĩnh hỏi: “Em thấy mình cũng giỏi mà sao không thành công bằng người?”. Tôi nghĩ đây cũng là câu hỏi thường trực của nhiều bạn.

Tưởng ông bạn sẽ an ủi động viên là cứ kiên nhẫn, từ từ rồi khoai sẽ nhừ, hoặc cùng lắm là giải thích bằng số mệnh, nào ngờ hắn phang ngay: “Có giỏi gấp mười mà không biết hạn chế các Limiting Factor thì mãi vẫn thế thôi. Mức độ thành công của người lãnh đạo không phụ thuộc vào độ giỏi – giỏi là đương nhiên, là điều kiện cần - mà phụ thuộc vào các yếu tố giới hạn của anh ta”.

Tiến sĩ Vũ Nguyên Thành là chuyên gia về công nghệ sinh học. Anh Thành giải thích về Limiting Factor của một hệ sinh vật. Để dễ hiểu lấy tạm hình ảnh một cây non đang lớn. Cây chỉ có thể phát triển và trưởng thành tốt nếu có đầy đủ các yếu tố cần thiết, là đất, phân bón, nước… để cung cấp dưỡng chất, là ánh sáng và khí trời để quang hợp. Nếu chỉ một trong các yếu tố đó bị hạn chế ắt cây sẽ không lớn được, còi cọc, thậm chí có thể chết. Ví dụ nếu thiếu nước thì dù có tăng cường các yếu tố khác như cho thật nhiều ánh sáng, hay bón nhiều phân… cây vẫn chỉ lớn được đến một giới hạn được xác lập bởi chính yếu tố thiếu nước.

Tổng quát hơn, năng lực của một hệ thống không bao giờ vượt qua và luôn bị khống chế chính bởi yếu tố giới hạn của hệ thống đó, cho dù các yếu tố khác trong hệ thống không bị giới hạn.

Lấy thêm một ví dụ. Bạn có chai La Vie đựng được 1 lít. Nếu chiếc chai bị một lỗ dò ngang thân (chính là yếu tố giới hạn cho khả năng trữ nước của chai), nước sẽ chảy ra và khả năng chứa nước của chai chỉ còn lại ngang mức xấp xỉ với vị trí lỗ dò trên thân. Chai có thể chứa được không tới nửa lít.

Nói vậy để hiểu rằng mỗi người chúng ta, cho dù năng lực có tốt đến đâu nhưng vẫn sẽ bị những yếu tố giới hạn khống chế, và làm phung phí đi tài năng, như nước bị trào đi vậy. Điều này giải thích tại sao nhiều người hồi đi học rất thông minh, thi cử giỏi giang không kém ai, nhưng ra đời không thành công như bạn bè cùng trang lứa. Giải thích theo Limiting Factor thì có thể anh ta giỏi về năng lực nghề nghiệp, nhưng lại bị những yếu tố giới hạn, như tính cách chẳng hạn, mà các bạn anh ta - những người đang thành công hơn không vướng phải.

Đối với nhân sự, mỗi người đều có thể có hàng tá những tính cách mang tính Limiting Factors giới hạn sự thành công của mình: tính vô trách nhiệm, tính luộm thuộm, vô kỷ luật, thiếu kế hoạch, hay sai hẹn, ngại giao tiếp, thích nhậu nhẹt, hay bông lơn, thiếu hài hước, tính sợ Tây, hấp tấp vội vàng, quá chân thật, ngây thơ, quá ít nói hay kiệm lời, tính nói quá nhiều, thích chém gió, tính suồng sã, tính dặt dẹo, thiếu khả năng diễn đạt, tính lắng nghe kém, tính hiếu thắng, tính sợ đám đông, lười nhác, ngủ muộn, tính hay chỉ trích, trù dập, tính bài bạc, tính tham lam, ganh ghét, tính ngại giao hệ giao tiếp, tính lăng nhăng…

Một bạn lập trình giỏi nhưng luộm thuộm và thiếu kỷ luật rất khó thăng tiến. Một bạn bán hàng đầy kỹ năng nhưng luôn sai hẹn hẳn không thể thành công. Và một người uyên bác, tầm nhìn rộng nhưng thiếu kỹ năng diễn thuyết hoặc lười quan hệ chắc chắn không thể trở thành một lãnh đạo tốt.

Đối với nhân viên, việc phát huy các sở trường của mình sẽ là quan trọng hơn vì yếu tố giới hạn của các nhân viên sẽ được bổ khuyết bởi đồng nghiệp và hạn chế tối đa thông qua kỹ năng làm việc nhóm. Nhưng đối với lãnh đạo, thường là những kẻ cô đơn, việc hạn chế tiến tới loại bỏ các yếu tố giới hạn lại chính là chìa khóa cho các bước thành công tiếp theo.

Đối với một tổ chức, người lãnh đạo chính là yếu tố giới hạn của tổ chức đó. Một công ty sẽ chỉ phát triển được đến ngưỡng bị hạn chế bởi tầm của CEO. Khi đó, công ty chỉ có thể phát triển lên một tầm khác khi thay CEO mới, hoặc CEO cũ phải tự hạn chế hoặc loại bỏ được các yếu tố giới hạn đang cản trở bản thân và qua đó, cản trở cả tổ chức.

 Không phải ai cũng có thể nhìn ra yếu tố giới hạn của mình, nhưng dù sao nhìn ra được còn là dễ. Để hạn chế hoặc loại bỏ hẳn nó mới là điều khó khăn, đòi hỏi một nghị lực phi thường mà ít người làm được. Những người đó thường dễ có thành công lớn.

Tôi có ông em xin được giấu tên, là luật sư giỏi, uyên bác đông tây kim cổ, hành xử chuẩn mực trước sau nhưng đường hoạn lộ thì rất gian nan vất vả. Tán gẫu với nhau hắn vẫn khoe bộ răng xấu kinh hoàng của hắn là quý tướng. Tôi cười bảo răng chính là limiting factor của chú, sửa đi. Hắn nghe lời, bỏ ra 30 triệu làm lại quả răng. Quả nhiên sau trúng cử đại biểu, lên ầm ầm như diều gặp gió. Cũng may là sửa răng dễ hơn nhiều so với sửa tính cách.

Còn yếu tố giới hạn của bạn là gì?

TỰ VẤN

***

Hà Nội. Cà phê Highland một sáng khô ráo nghiêng lòng của tháng nẫu mưa ngâu.

Ông ngồi đấy. Ngông nghênh như vẫn. Đẹp đẽ và ngọt ngào, như vẫn.

Mình, nắm chặt tay vào thành ghế để kiềm chế một động tác bất nhã nhất có thể, hắt ly cà phê vào ông, sau những đêm thức trắng vì tổn thương.

Lẩn quẩn trong đầu ý nghĩ, mình thông minh hay u tối, sắc sảo hay trì độn.

Chẳng đủ can đảm để nhấc tay. Từ biệt nhau với nụ cười như chính khách lão luyện, đau thấm tới tận 10 đầu ngón tay.

Nhưng, tự tin rằng, mình sẽ trở nên sáng suốt và can đảm thực sự.

***

Nó, thằng bé cực kì dễ thương.

Nó có những động tác, kiểu cười, kiểu nịnh và lắm gái...giống Giai xinh nhà mình như sinh đôi.

Chỉ khác chỗ, mình, mong mãi Giai xinh cứ nhơn nhơn, được cô con dâu xinh ngoan như mơ, lại về hùa với nó chống lại mình. Cả hai sui gia năn nỉ chúng nó cưới, không đứa nào gật. Ku cậu hứa khi nào tự làm ra 1 triệu trong tài khoản, mới dẫn nhau ra tòa thị chính. Giờ lại trả giá với mẹ tăng lên 3, mơ chi ngày đẻ cháu cho mình bế bồng.

Suy ra, mẹ nó dạy con giỏi hơn mình. Giữa thời thực dụng này, phải tình cảm và dũng cảm lắm, người ta mới dám sinh em bé, nhìn rõ trách nhiệm với một con người suốt hành trình dài đằng đẵng của tương lai. Nó, rải con tứ xứ (yêu thế chứ)và mẹ nó, đi lụm mang về nuôi.

***

Mối mang thế nào, mình và chủ công ty mình định mua cổ phần, lại có một người bạn chung.

Cả đêm nằm với nhau, thân như biết nhau từ lâu lắm, nói về người bạn bất hạnh đang trong lao tù. Con nào cũng nước mắt vòng quanh.

Việc mua bán bàn bạc tìm hiểu kí nháy công ty, diễn ra trong vòng 15 phút. Giữa ầm ĩ nhộn nhạo của một toán khách du lịch Trung Quốc, món mì vằn thắn cứng lưỡi vì bột ngọt và loa phóng thanh phường ra rả chưa dứt suốt từ 5h sáng.

***

Mình, định giao khoán công ty ấy cho nó. Một số tiền nhỏ nhưng khả năng có thể đổi phận ông chủ, lại lớn.

Nhưng, làm thế nào để không trở lại mình-cũ, trì độn u tối, khi đang gần đủ can đảm, để sáng suốt ?

Khi, nó, là con ông.

GOM HÀNG THỜI KHỦNG HOẢNG...NGƯỜI- tiếp

4.

Cổ kim đông tây, có lẽ hiếm nơi nào người cầm đầu một Đảng phái lại trực tiếp bài xích miệt thị chính bộ máy dưới quyền mình, nhiều đến thế. Không chỉ vậy, mị dân bằng  phương cách lớn tiếng kêu gọi dân ném thẳng cà chua trứng thối vào đồng đội mình, nhân danh bảo vệ sự... ổn định để phát triển. 

Dân mà, ngu gì không ném, khi được biếu không cà chua trứng thối.
Xã hội ba năm nay, khoác màu u ám đảo điên, phần lớn từ đó mà ra, chứ không chỉ vì kinh tế bấp bênh suy thoái như người ta mặc định.

Thói đời đã khác, sự đời cũng theo đó mà biến đổi. Thứ duy nhất không thay đổi trong suốt lịch sử loài người, đó là sự thay đổi.

Lú, hoặc quá lú, quá lẫn, quá quẫn, mới không hiểu được quy luật đó.

Quyết sách chống tham nhũng, mang lối xử sự từ thời đấu tố sơ khai, áp cho thói đời nay cách vài thế hệ, thế nên hiệu quả chưa thấy đâu, chỉ rõ ràng từ chính kịch chuyển thành bi kịch cho tầng lớp trung lưu mới nổi, cho đồng đội đồng chí của đảng và, thành hài kịch cho những người chính trực.
5.

***  Năm 2014 có ý nghĩa hết sức quan trọng, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta phải nỗ lực hết sức để hoàn thành các mục tiêu nhiệm vụ mà Nghị quyết Đại hội XI của Đảng đã đề ra; đồng thời chuẩn bị cho Đại hội toàn quốc lần thứ XII của Đảng.

Đất nước này 9 chục triệu dân, cứ cho rằng chỉ một nửa trong số ấy đủ năng lực hành vi, 45 triệu, hà cớ chi 9/10 con người ấy phải nỗ lực hết sức nguyên năm, chỉ để chuẩn bị cho cuộc trình diễn của ...1/10 người?

Và Beo tin rằng không hàm hồ khi nhận xét, nếu có quan tâm đến Đại hội 12, sự quan tâm ấy đa phần cũng chỉ tập trung vào chuyện nhân sự, đặc biệt những cuộc đấu đá sắp xếp ghế mà Beo gọi là: một cuộc gom hàng khổng lồ trên phạm vi toàn quốc, thời khủng hoảng người.

Lưu ý, người, chứ không phải HIỀN TÀI.

Cuộc gom hàng 12 diễn ra vui chưa từng có trước thanh thiên bạch nhật với 40 triệu người dự khán, hay nói vô tiền khoáng hậu cũng đúng: bắt đầu ngay ngày đầu tiên vừa nhậm chức của 11.

Cả hai cùng dùng chung thứ vũ khí đảng trao: đấu tố. Bới lông tìm vết vào tài sản, con cái, đời tư...thậm chí vào tận ban thờ nhà nhau.

Giống như những đứa trẻ con nhà quê, ngồi vọc cứt ném nhau.

6.

Tướng Ngọ, ở vị trí thủ trưởng cơ quan điều tra, nằm chính giữa vòng xoáy của cuộc đấu tố (4) và gom hàng (5) kể trên.

Những câu hỏi Beo đặt ra tại 1 và 2, tự thân đã là những câu trả lời chua chát. Chua chát đến tận khi cái chết vật lý mang ông đi, thượng cấp của ông cũng không dám đọc lời ai điếu, như nghi lễ được in thành văn bản.

Như, một lẽ nhân văn ở đời.

ĐIỀU GÌ LÀ CÓ LÝ?

Thích gì thì làm nấy

Đừng ân hận xót xa

Vì nếu cho làm lại

Kết quả vẫn thế mà

(KIỂM DUYỆT MỘT KHỔ)

Đừng để lòng u sầu

Bởi quên quên nhớ nhớ

Đừng bảo mình hãy cố

Coi người ấy bằng không

Đừng bỏ đi lấy chồng

Chỉ để quên ai đó

Hãy đương đầu cái khó

Thật bình tĩnh, tự tin

Trắng đêm đã bao đêm

Một mình chờ trời sáng

Thì thêm một vài tháng

Nào mất gì hỡi ai

Cuộc đời vẫn còn dài

Ít ra là như thế

Hãy làm điều có lý

Cho mình nhé, được không?

BY: của một người đợi xin phép mới công bố