MUỐN LÀM NGƯỜI HAY LÀM CHÓ HẢ THẰNG KIA –TIẾP 3

(Bài viết riêng cho Luật sư Đinh Thế Hưng và đã tham khảo một luật sư Mỹ để chỉnh lý).

Tham chiếu sang luật pháp Mỹ, để bảo đảm cho nguyên tắc suy đóan vô tội thì phải dựa vào những tiêu chuẩn chứng mính có tội nào trong án hình sự?.

Những tiêu chuẩn chứng minh có tội hay từ chuyên ngành luật gọi là Nghi ngờ hợp lý (Reasonable doubt), là một trong những khái niệm phức tạp nhất trong Ngành Tư Pháp. Từ Tòa án quận cho tới Tòa án tối cao Mỹ, chưa ai có đủ khả năng để đưa ra một định nghĩa hòan chỉnh từ ngày thành lập ngành tư pháp tới nay.Tuy nhiên, khi xét xử tại tòa, nó lại được đặc biệt đề cao, cao hơn hẳn dư thừa bằng chứng, nghĩa nôm là 51% có tội.

Nghi ngờ hợp lý thuộc phạm vi của Quyền được truy tố theo trình tự pháp luật. Nó là anh em song sinh với Suy đóan vô tội (lý do xem bài trước). Nói đơn giản, Nghi ngờ hợp lý và Suy đóan vô tội dịch chuyển gánh nặng điều tra bằng chứng chứng minh có tội sang cho bên khởi tố, thay vì người bị nghi ngờ phải tự khai ra. Chính vì vậy, Suy đóan vô tội tại thời điểm hiện tại của Dự thảo luật Việt Nam có thể sẽ bị vô hiệu hóa vì không thấy nhắc tới Tiêu chuẩn chứng minh có tội tại điều nào.

Để hiểu được cặn kẽ Quyền được truy tố theo trình tự pháp luật, trước hết phải biết nguyên lý họat động của nó. 

Tại Mỹ tất cả các án hình sự đều phải xử với Bồi Thẩm Đòan (BTĐ), tiêu chuẩn lựa chọn cũng như nguyên tắc họat động của BTĐ khá thú vị, Beo sẽ viết riêng cho bạn nào muốn biết. 

Trình tự diễn ra trong phòng xử  như sau: Viện kiểm sát khởi tố, điều tra và trình bày chứng cứ. Sau đó, thẩm phán lệnh cho BTĐ vào phòng kín họp bàn và ra quyết định Có tội hay Vô tội. Câu nói cố định của Thẩm phán là: “BTĐ phải phán xét xem bị cáo có tội hay vô tội. BTĐ chỉ có thể phán xét có tội nếu cảm thấy tất cả các bằng chứng vừa trình bày là đủ để chứng minh có tội vượt quá mức nghi ngờ hợp lý”.

Thẩm phán có thể giúp đỡ BTĐ bằng cách đưa ra định nghĩa CỦA TÒA về nghi ngờ hợp lý. Mấu chốt vấn đề của Nghi ngờ hợp lý nằm ở đây: giữa Thẩm phán và BTĐ có một khỏang cách tri thức luật rất lớn, nên một tiêu chuẩn “hợp lý”, khi nhìn dưới góc độ của người nhà luật, rất nhiều khi sẽ khác hẳn với góc nhìn của người bình thường. 

Với đặc điểm  của luật tiền lệ, phần lớn các Thẩm phán đều sử dụng định nghĩa Nghi ngờ hợp lý của Thẩm phán Shaw (Massachusetts). Trong vụ án nổi tiếng Commonwealth v. Webster từ năm 1850, Shaw đưa ra định nghĩa như sau: 

“Nghi ngờ hợp lý không chỉ đơn thuần là khả năng có nghi ngờ. Bởi vì trong mọi chuyện liên quan đến con người và chứng cứ đạo lý, sự tồn tại của nghi ngờ là mặc định. Chính vì vậy, tiêu chuẩn Vươt quá nghi ngờ hợp lý không phải là hòan tòan không có tí nghi ngờ nào. Chúng ta cảm thấy vượt quá tiêu chuẩn nghi ngờ hợp lý khi:

1.  Khám xét tòan bộ bằng chứng của vụ án

2.  Sau khi khám xét một cách kĩ lưỡng hết sức có thể, ta “cảm thấy” các bằng chứng của vụ án đều chỉ ra là bị cáo có tội.

3.  Sự “cảm thấy” này không thể chỉ là “linh cảm” dựa vào “trực giác”, mà nó phải xuất phát từ bằng chứng đạo lý của con người. Do đó, cảm giác này được định nghĩa là sự chắc chắn của đạo lý.

Định nghĩa của Shaw được phần lớn các Tòa coi trọng và qui phục. California thậm chí còn hợp thức hóa 3 điều trên của Shaw thành luật tiểu bang. Thế nhưng, định nghĩa này lại cũng là ví dụ điển hình cho thấy sự…mông lung của Nghi ngờ hợp lý.

Ví dụ như, các Thẩm phán lại dựa  vào văn hóa và truyền thống của địa hạt mình mà đưa thêm chuẩn: một Thẩm phán ở San José sẽ đưa ra định nghĩa về Nghi ngờ hợp lý cho phù hợp với sự đa sắc tộc của San José, trong khi Thẩm phán ở Boston phải tính đến cấp bậc tri thức của dân số Boston.

Gỡ rối cho sự mông lung, một thẩm phán khác là Ginsburg đã giải thích cho BTĐ về Nghi ngờ hợp lý bằng một sự mông lung khác như sau: 

“Vượt qua nghi ngờ hợp lý có nghĩa là, sau khi khám xét tòan bộ bằng chứng, ta cảm thấy một sự kiên quyết là bị cáo có tội. Ngược lại, nếu sau khi khám xét bằng chứng mà ta vẫn có cảm giác có thể bị cáo vô tội, thì tiêu chuẩn của Nghi ngờ hợp lý đã không được thỏa mãn.”

Hiện tại, chỉ có một thiểu số Tòa áp dụng định nghĩa mới của Ginsburg, một số khác cố gắng tự nghiên cứu và thử nghiệm định nghĩa riêng của mình, và đa số vẫn áp dụng định nghĩa của Shaw.

(Còn  tiếp để giải thích cái tựa của Beo) 

LỌ CHUỘT

Phải bình tĩnh, tỉnh táo,
và phải rất khôn ngoan,
có con mắt chiến lược.
và nhớ lời Bác răn

Muốn oánh một con chuột
phải để ý cái bình
Dù trong tay sẵn đá
đừng vội ném linh tinh

Phải gọi là cái bình
dù đôi khi là lọ
Phải tách bạch rõ ràng
chuyện nào ra chuyện đó

Con chuột nó ngồi đó
tức nó ngồi trong bình
Như vậy là tình hình
trong bình có con chuột

Với con mắt chiến lược
và nhớ lời Bác răn
Tôi khẳng định được rằng
phải khôn ngoan, bình tĩnh

Các đồng chí phải tính
Phải nghĩ kỹ, nhìn xa
Phải gọi là bình hoa
Dù đôi khi là lọ…
(Thơ Cậu Zai-copy từ FB An Quynh)

CÁCH MẠNG ĐẦU LÂU NHỰA...?

copy từ Khai Phung facebook

Người ta bảo: Biểu tình ở Hồng công rồi bao giờ sẽ lan sang Việt Nam? 
Tôi có thể khẳng định: Ít nhất 30 năm nữa ở Việt Nam cũng chưa thể có! 
Muốn biểu tình, muốn có cam, lài, nhung, lụa thì phải có xung đột về quyền lợi. 
- Việc đô thị hóa dẫn tới tranh chấp giữa doanh nghiệp, nhà nước với một bộ phận nhỏ người dân nằm trong khu vực liên quan chỉ là thiểu số nhỏ. Dân oan mất đất chỗ này chỗ kia chỉ là thiểu số quá nhỏ, chẳng đại diện cho bộ phận nào của Việt Nam. 
- Thanh thiếu niên hầu hết chẳng ai quan tâm tới chính trị chính em. Học xong có công ăn việc làm, thu nhập ổn định rồi cưới vợ cưới chồng là mục tiêu của giới trẻ. Xung đột về quyền lợi xảy ra khi họ không có chỗ nào để học, không có tiền để học hoặc học xong mà không kiếm nổi bất cứ việc gì để nuôi sống bản thân. Thiểu số thất nghiệp trong thời gian ngắn hoặc phải chuyển nghề là điều bình thường ở bất cứ đất nước nào nên nó không phải là nguyên nhân dẫn tới sự bất mãn trong thanh thiếu niên. 
- Nông thôn Việt Nam, đặc biệt những vùng sâu vùng xa như quê tôi là một ví dụ. Bạn có thể xem qua những hình ảnh tôi gửi lên sẽ thấy người dân còn vô cùng lam lũ, vất vả. Nhưng máy giặt, tủ lạnh hay TV ở quê tôi không phải là thứ quá xa xỉ mà rất nhiều nhà có. Điện, đường, trường trạm đã làm thay đổi bộ mặt quê hương tôi qua rất nhiều góc cạnh và phần đa các vùng nông thôn khác cũng không ngoại lệ. Nhà nước đã đầu tư rất nhiều cho nông thôn trong những năm qua, giúp cho người dân có điều kiện sống tốt hơn. 
- Công nhân có đời sống khổ, thu nhập thấp nhưng nhiều người họ tự nguyện làm như vậy. Họ chấp nhận thu nhập 2-3 triệu mỗi tháng cũng được, còn hơn ở quê làm ruộng cả vụ bán lưng cho trời, bán mặt cho đất để được vài tấn lúa là nhiều, bán đi cũng chỉ được 7 triệu mỗi tấn, bằng hai tháng lương chị em đi làm oshin. Trong khi năng lực cạnh tranh của hầu hết các doanh nghiệp VN còn rất kém, hàng hóa VN chưa có thương hiệu trên thế giới thì việc trả đồng lương xứng đáng với sức lao động bỏ ra của người làm công chắc hẳn còn là một điều rất xa vời.

Xét cho cùng, thiên thời - địa lợi - nhân hòa, cả ba yếu tố đều không thích hợp với những ai có tư tưởng làm cách mạng, lật đổ đảng CS VN trong lúc này.

"TỰ SỰ" ĐÀN BÀ LIÊU XIÊU

Các bạn thân mến, tuần qua cuốn sách của "ba bà ngự lâm pháo thủ" Beo Hồng, Hậu Khảo Cổ và Dona Đỗ Ngọc (mình á) đã ra mắt bạn đọc. Sách hơn 200 trang, với khoảng hơn 60 note về những chuyện nhân tình thế thái, ngẫm ngợi, vui đùa, có khi cười mà lại rơm rớm...

Tại sao gọi là note (hay stt)? Đơn giản đó là những mẩu truyện/chuyện được viết kiểu nhìn/cảm/nghĩ "trực diện" về cuộc sống, con người, chuyện đời xung quanh mình hoặc ...chính mình. Những "đoản" viết/nghĩ dành cho blog và FB. Không có gì to tát, chỉ là những chuyện lặt vặt, những lát cắt sắc màu, hình khối khác nhau, mà xếp bên nhau ra bảng màu khác biệt như mỗi người, nhưng gặp nhau ở nỗi rưng rưng liêu xiêu đàn bà...

Gọi chúng tôi là ba bà pháo thủ, ba bà...đàn ông hay ba phụ nữ ...mềm yếu đều chẳng sai. So với hai chị Beo Hồng và Hậu Khảo Cổ, tôi là em út, cả tuổi tác, kiến thức, tài năng, bản lĩnh và những trải nghiệm cuộc sống. Nói chúng tôi thân nhau cũng được, mà khác biệt cũng lắm, đôi khi cũng... cạch mặt và "choảng" nhau ra trò. Nhưng với tôi, đó là hai người đàn bà thật là... đàn bà, khi ở đâu đó họ là ai, ăn to nói lớn hay căng mình vì sóng gió, thì nhìn ở khoảng cách gần/riêng tư, tôi có cơ hội nhìn và cảm được tấm lòng, nước mắt, những nỗi niềm đàn bà nơi họ. Không chỉ là những nỗi riêng tư mà còn là những trăn trở đời sống, xã hội...

12 triệu đồng nhuận bút dành cho ba tác giả từ cuốn sách, chúng tôi xin tặng cho chương trình Vì ta cần nhau, để mua áo ấm cho trẻ em vùng cao, nơi mùa đông rét mướt, các em chỉ có áo mỏng đến trường, môi tím run vì lạnh. Tiền nhuận bút được trả bằng sản phẩm là ...330 cuốn sách. Chúng tôi trở thành người bán sách bất đắc dĩ- hạnh phúc. Một cuốn Đàn bà liêu xiêu giá bìa 60.000đ, các bạn quan tâm vui lòng mua từ giá bìa trở lên. Số trẻ em được tặng áo ấm nhiều hơn là niềm vui, là quà tặng có ý nghĩa đối với chúng ta. Qùa tặng từ ngòi bút, từ tấm lòng bạn đọc.

Tôi không muốn nói nhiều về cuốn sách, tôi muốn nói về những người đàn bà viết "Đàn bà liêu xiêu". Làm thế nào để nói về họ? Những khi không nói được bằng lời, tôi "nói" bằng ảnh. Và tấm ảnh này tôi chụp hai bà chị trong giây phút thảnh thơi bên nhau giữa đồng hoa tam giác mạch ở Hà Giang đúng tháng này năm ngoái. Tươi vui, hồn nhiên, nữ tính, liêu xiêu, tôi biết. Đọc những gì họ viết, bạn sẽ hiểu điều này. Còn tôi, chỉ là những note đùa vui, cười cợt. Có thể bạn cười vang, hay rơm rớm nhưng bạn sẽ vẫn cười khi khép lại cuốn sách.

Xin cảm ơn các bạn đã chia sẻ cùng chúng tôi những ngày qua!

 

* Ảnh 1: Hai người đàn bà viết

* Ảnh 2: Bìa tác phẩm Đàn bà liêu xiêu

Còn đây là người đàn bà thứ ba, bản quyền thuộc về nhiếp ảnh da Beo Hồng.