Đất nước ngồi xuống

Hôm qua, up bài Thời đại không anh hùng lên không phải vì Ok với Thái Dám. Tranh luận nghiêm túc với chú này thì tớ không đủ trình, biết thân biết phận, tớ bàn ngang phè như sau.

Dân gian phong hàng thánh bất tử có bốn vị. Cụ Thánh Gióng chống giặc ngoại xâm, cụ Thánh Tản chống thiên tai, cụ Chử Đồng Tử chuyên làm ăn buôn bán và cụ Liễu Hạnh lo phần tinh thần cho chúng sinh. Hình như là cụ Liễu Hạnh còn sinh sau đẻ muộn hơn cụ Trần Hưng Đạo, dân gian, miệng vẫn gọi đức Thánh Trần nhưng dứt điểm không xếp cụ sinh trước vào hàng bất tử.

Anh hùng không phải là thánh và anh hùng chỉ sống dài hơn đám đông chứ không bất tử trong tâm thức của cả một tộc người. Càng gần đến thời hiện đại, anh hùng càng dùng nhiều đến thuật PR. Nếu cụ Thánh Gióng là ông tổ của nghề phi công Việt nam, cụ Chử đồng tử là ông tổ của nghề mại dâm, thì ông tổ của nghề marketing và PR, chắc chắn là từ một anh hùng.

Anh hùng hay lãnh tụ hay thủ lĩnh hay bang chủ của một thời đại, chỉ sinh ra khi thời đại ấy có một bước ngoặt cực lớn. Xét theo tiêu chí này, thì không nên đổ lỗi cho cụ Lê Duẩn trong việc thiếu vắng anh hùng, đến nỗi các bác phản biện bô phải mượn đến ông cụ 90 nói không ra hơi( làm gì có chuyện ngồi để viết nổi thư với chả từ) chống lưng.

Có một bác phản biện hầm bà lằng xáng cấu cổ kim đông tây hồi xưa viết cuốn Đất nước đứng lên, bây giờ mà bác ấy viết tiếp Đất nước ngồi xuống, thành anh hùng may ra.

Thời đại không anh hùng- Copy có lược bỏ từ Thái Dám

Biểu tượng anh hùng cổ xưa nhất của người Việt Nam chắc chắn là hình ảnh Thánh Gióng. Kể từ Phù Đổng Thiên vương nửa huyền thoại, hầu như tất cả các anh hùng dân tộc trong lịch sử Việt Nam đều phải là những lãnh tụ lập quốc, hoặc là danh tướng chiến thắng ngoại xâm. Sự thiên lệch rất dễ hiểu. Sinh tồn bên cạnh các triều đại thực dân phong kiến Trung Hoa, ác mộng mất nước đã được hóa giải và động viên bằng hàng chục cái tên lẫy lừng: Lý Bôn, Ngô Quyền, Lê Hoàn, Lý Công Uẩn, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Huệ… Chiến thắng ngoại xâm, cởi bỏ ách nô lệ cho quốc gia cũng là lẽ chính thống đầu tiên của bất cứ ngai vàng nào. Thậm chí thống nhất đất nước, mở mang bờ cõi gấp đôi như nhà Nguyễn và tổ tiên họ đã làm, chỉ là điều kiện cần nhưng chưa đủ, để hoàng đế khai quốc Nguyễn Ánh đường hoàng bước vào ngôi đền thiêng cùng với tiền nhân.

…

Điểm sáng đáng để ý nhất của Âu Lạc có lẽ là tinh thần đoàn kết của các Lạc tướng và nhân dân trước họa ngoại xâm. Luôn xuất hiện một thủ lĩnh đứng lên đóng vai trò Lạc vương khi chiến tranh vượt khỏi tính chất cục bộ trong bản thân Âu Lạc. Truyện cổ tích Thánh Gióng chứng tỏ điều đó. Muôn nhà đã góp cơm cho người anh hùng lớn nhanh như thổi. Hình ảnh và hành động của ông vua cho bắc loa cầu hiền chống giặc khá mờ nhạt, e rằng chỉ là biểu tượng được thêu dệt thêm về sau. Giặc tan thì vai trò của Thánh Gióng cũng hết, ông phải bay về trời.

…

Cụ Hồ đã hoàn toàn làm chủ tư chất lãnh tụ của mình, bằng một câu nói giản dị nhưng có sự liên thông và thấu hiểu cao độ: “Các vua Hùng đã có công dựng nước, bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Những lãnh tụ lập quốc thường có đường thông nối ý thức của họ với tiềm thức dân tộc và nhân dân, thậm chí nhân loại. Họ luôn biết phải nói cái gì, lúc nào và nói ra sao để đánh thức thời đại. Truyền thống yêu nước và đoàn kết chống xâm lược của người Việt Nam có nguồn gốc sâu xa như thế. Nó là bản năng, chứ không thể gọi là bản chất đơn thuần.

Bản năng dân tộc được đánh thức, cộng hưởng với âm ba thời đại và khao khát độc lập để làm nên chiến thắng đắt giá cho dân tộc Việt Nam trước người Pháp và người Mỹ. Đúng qui luật, ngôi đền anh hùng của người Việt đã kết nạp hai cái tên đương thời: Hồ Chí Minh và Võ Nguyên Giáp. Võ Nguyên Giáp nhận được sự đồng thuận xã hội cao hơn hẳn Hồ Chí Minh cũng dễ hiểu. Ông là nhân vật quân sự thuần túy, ít gây ra tranh cãi và bị phủ định bởi ẩn ức cá nhân giữa dòng chính trị chìm nổi. Điều thú vị khi so sánh hai vị anh hùng này là, xét về công trạng, Hồ Chí Minh mang danh quốc phụ (người cha của một chính thể, người lập quốc) trong khi họ Võ chỉ là đại công thần khai quốc. Chúng ta có thể chiêm nghiệm tư duy “đắp tượng đài” đặc thù của người Việt Nam khi đặt hai anh hùng này cạnh nhau.

***

Mở rộng chủ đề “Về tên gọi cuộc chiến Việt – Trung 1979” trên diễn đàn BBC, tôi ngạc nhiên nhận ra xung đột Việt – Hoa 1979 nếu gọi là chiến tranh vệ quốc thì tại sao trong tâm thức người Việt Nam không hiện lên một cái tên anh hùng? Sẽ có người bảo rằng độ thấm của thời gian chưa dài? Đâu hẳn, không cần ba mươi năm sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Võ Nguyên Giáp đã đường hoàng bất tử trong lòng dân tộc, chẳng thể lung lay trước mọi chèn ép của cả một thể chế dưới ngọn cờ Lê Duẩn. Những người Việt Nam hừng hực yêu nước có thể dễ dàng chỉ ra một hiện thân của Thoát Hoan như Hứa Thế Hữu, nhưng lại bất lực nếu bị truy hỏi phiên bản Trần Hưng Đạo của thế kỷ 20.

Thời đại “không anh hùng” dưới sự lãnh đạo của tổng bí thư Lê Duẩn, “đêm trước đổi mới” 1975 – 1986 với nút thắt 1979 và chiến cuộc Khơ Me dai dẳng, có lẽ đã tạo nên một khoảng trống không thể khỏa lấp trong hành trang tư tưởng dân tộc Việt Nam khi bước vào thế kỷ 21.

…

Những lãnh tụ Việt Nam hôm nay là ai, nếu không phải lớp “tam thập nhi lập” vào năm 1979. Họ là nhóm người hiểu sâu sắc, hiểu kỹ lưỡng nhất cuộc khủng hoảng trầm trọng của xã hội Việt Nam sau xung đột 1979. Trong sâu thẳm kinh nghiệm của họ, đối đầu cương quyết với Trung Quốc chỉ toàn là bất lợi. Phải chăng đó là lí do khiến người dân Việt Nam đang bất an, mỗi khi nhắc đến cái tên Trung Quốc?

Tư tưởng Hồ Chí Minh lên ngôi vào đầu thập niên 90 thế kỷ trước, cho đến nay, chưa có kết quả sáng sủa. Trong vết xe cũ mòn ấy, nhóm trí thức phản đối Bauxite hiện nay cũng đang gắng gượng dùng hình tượng anh hùng Võ Nguyên Giáp để chống lưng cho mặt trận của mình. Sự bế tắc nên được gọi đúng tên: Thời đại không có anh hùng.

Sự bế tắc ấy bàng bạc trong tất cả suy tư của xã hội hiện đại. Giả như vừa rồi, trí thức Việt Nam ồ lên đồng tình với bài “Việt Nam - Chặt cầu để tiến lên” của tác giả Vũ Minh Khương Từ một tiền đề “chuyện xưa” mơ hồ (thực ra là món cocktail giữa Sạn đạo của Lưu Bang, lập trận quay lưng ra sông của Hàn Tín và chi tiết cắt cầu phao của Tôn Sĩ Nghị), cộng với những phân tích và con số có vẻ rất có lý, tác giả hồ hởi với tín điều “tiến lên ngày mai tươi sáng” bằng cách đoạn tuyệt với cái cũ cụ thể. Tư tưởng của bài viết kia, ngoa ngôn một chút, cũng tương đương với thơ Bút Tre, kể cả vần điệu “hàng đầu” và “chặt cầu” có thể hoán vị cho nhau:

Tiến lên, ta quyết tiến lên

Tiến lên, ta quyết tiến lên hàng đầu

Hàng đầu không biết đi đâu

Đi đâu không biết hàng đầu cứ đi

Với những người tự nhận là hoạt động dân chủ, sự bế tắc chung đã nêu được họ thu nhỏ ở mức độ thể chế - chế độ, qua đó người ta mơ mộng và bay bổng trong những mỹ từ dân chủ, tự do, nhưng hoàn toàn bất lực khi chỉ ra dân chủ là hành trình hay đích đến của một xã hội văn minh.

Sự bế tắc tư tưởng của xã hội Việt Nam hiện nay, cũng là môi trường thuận lợi để các mâu thuẫn nhà nước và nhà thờ liên tục bùng phát.

***

Dân tộc Việt Nam từng được gắn kết chặt chẽ bằng những cái tên anh hùng, bằng chất keo chiến thắng và căn cước sinh tồn bên cạnh người Trung Hoa, văn hóa Trung Hoa hàng ngàn năm nay. Hình ảnh người anh hùng chẳng qua là biểu trưng của tư tưởng thời đại mà thôi.

Giữa vận hội mới, người Việt Nam đã để các tiền nhân đi lạc, trong khi vẫn thiếu vắng những nhân tố mới. Do đó, nguy cơ thuận theo quĩ đạo Trung Hoa trước mắt là vô cùng lớn. Ở trong “thế giới Trung Hoa”, cảm giác “ổn định” hay “hài hòa” là một, chúng sinh ra từ cung điện Thái hòa của nhiều vương triều Việt – Trung với tâm tư nguyên thủy của vua Tần, truyền ngôi cho con cháu đến vạn thế. Ở góc độ nào đấy, nếu “ổn định” không đồng hành cùng “tiến bộ”, nó sẽ trở thành chướng ngại cản đường, sẽ làm trì độn cả một cộng đồng.

 Một dân tộc phi nhược tiểu luôn là một dân tộc có tư tưởng riêng và liên tục tìm kiếm tiến bộ trong sự ổn định chấp nhận được. Vấn nạn “không anh hùng” hiện nay của sinh thể Việt Nam được một số trưởng lão qui chiếu trên tâm thế cá nhân là “hèn”. Âu cũng là nỗi đau không hề kín đáo, của những người luôn suy tư cho tiền đồ đất mẹ.

 

 

 

 

suy đồi của suy đồi

* Thật ra đề tài này không mới, chỉ là sự lặp lại những năm trước sau mỗi kỳ tuyển sinh. Đó là việc có một thầy cô nào đó quởn việc, khi chấm văn ngồi tỉ mẩn ghi lại những đoạn trong bài của học trò mà thầy cô ấy cho là ngô nghê, cười đứt ruột…bạn Tàu nhanh đăng.

Thứ nhất, tớ chẳng thấy những bình giải ấy của học trò nó ngô nghê. Chính thầy cô phải giật mình, phải thấy mình ngô nghê trước những suy nghĩ mới ấy của học trò khi đã bao năm nay, nhà trường dạy cảm thụ, tớ nhấn vào là dạy cảm thụ chứ không phải dạy phương pháp cảm thụ, văn học theo một cái khuôn cố định, tự coi đó là khung chuẩn mọi thời. Ít nhất những học trò đó đã dám vượt khung và trung thực với chính mình. Với hai  ưu điểm đó, từ thực tế  của zai xinh gái đẹp, bên New Zealand và Mỹ, những bài văn trên sẽ đạt điểm cao nhất.

Thứ nhì, không gì phi đạo đức hơn khi thầy cô mang học trò mình ra công luận để giễu cợt, chỉ trích.

** Nếu tớ là trưởng ban tổ chức cái nghìn năm Thăng Long, tớ sẽ làm ngay 2 bộ film, một người Pháp đã đô thị hóa Hà Nội ra sao, một kia là dân Nghệ đã nhà quê hóa Hà Nội thế nào. Các nhân vật lịch sử, cuộc đời họ  bao giờ cũng là một kho sự kiện đẫm chất cinéma và tiểu thuyết. Người đủ bản lĩnh và tầm nhìn để di dời cả một kinh đô như cụ Lý Công Uẩn hay người cơ mưu thao lược lũng đoạn cả một triều đình như cụ Trần Thủ Độ, kiểu gì làm cũng dễ hay. Nhưng làm được hai film của tớ(  

  )  mới thực sự kỳ tài. Này nhé, người Pháp đã bưng thói quen aỉ đồng của dân annam vào toilet trong nhà, Nghệ mình làm cái nhà mán giữa nơi đẹp nhất xứ ngọa hổ phục long và đưa toilet trở ra ao cá. Tớ ví dụ cái vật thể cho nó dễ hình dung, chứ còn phi vật thể, úi zời, cơ man nào là chi tiết.

Đời tớ tài hèn lực yếu đành chịu, chứ đời con cháu, tớ tin thể nào rồi chúng cũng khai thác đề tài này.

Suy đồi

* Đối diện dịch cúm đòi hỏi chính quyền, hệ thống y tế và giới truyền thông đều phải bình tĩnh hỗ trợ dân chúng, thay vì biến mọi chuyện thành cơ hội đưa tin tác nghiệp, hành nghề, hoặc tệ hại nhất - thành cơ hội để giải ngân.(VNN)

Zai xinh gái đẹp của tớ xuống sân bay Tân Sơn Nhất đã ngơ ngác mẹ ơi cái khẩu trang giấy ấy không chống được cúm. Nếu nhiễm H1N1 thì chỉ tuần là hết thôi. 6pm ngày hôm sau một em ở y tế cộng đồng(hình như thế), miệng cũng khẩu trang, đến tận nhà đè zai xinh gái đẹp ra đo nhiệt độ. Thú thực là tớ có dúi cho em khẩu trang tí tiền để em í đừng lôi cả nhà tớ lên bệnh viện nhiệt đới.

Chuyện sói ăn thịt hết cừu rồi! của truyền thông VN thì chả đợi đến cúm heo cúm lợn này mới thành đại dịch. Từ chuyện dân sinh, dân rủ nhau uống nước cống nước rãnh, ăn gan ăn mật cóc để chữa bá bệnh, dân đào phá nhà dân, dân vô cớ đánh dân chí mạng vì dân tự thay thế cơ quan  luật pháp xử lý kẻ tình nghi…Chịu khó đọc kỹ, xuất phát từ mấy tờ lá cải xúi cả đấy.  Đến chuyện quốc kế móc tài nguyên lên mà ăn là mất nước đấy, phá một cái nhà nát đi xây cái mới cũng mất nước luôn. Các bác phản biện, dưng mà tớ chưa bao giờ, chưa bao giờ nhé, thấy một bài phản biện nào cố gắng tìm một lối ra tốt hơn, cho cả Ban lẫn Cừu, mà tinh những bàn ra và phá ngang, nhân danh phản biện. Chả thể hiểu được, làm sao có thể âm ỉ sướng với cái nhà vàng vọt kiến trúc đơn điệu ( chưa kể bất tiện ) rằng đấy là đậm đà bản sắc dân tộc. Cái này nó giống hệt với xếp hàng mua phở rồi hân hoan ngồi ăn trong tiếng chửi quát, tư chất dân thủ đô gốc nhá. Nam kỳ thấy thế, nó nhập người Mường vào Hà Nội, kêu nỗi gì?

VNN dạo này, từ ngày thay giao diện, nhiều bài đọc được, bài tớ dẫn ở trên đầu chỉ là ví dụ rất nhỏ. Đường xa mong bạn an lành. Chả an lành thì đường gần cũng quý lắm.

** Phần lớn những người bị bắt gần đây có chung đặc điểm là họ nhận định tình hình Việt Nam quá sơ sài. Theo ý kiến của tôi, phong trào dân chủ Việt Nam sẽ không đảm đương nổi công việc lãnh đạo nhân dân đứng lên làm cách mạng Màu để chuyển đổi chế độ này sang đa nguyên đa đảng. Việt Nam khác hẳn Đông Âu. Công việc đấu tranh dân chủ ở Việt Nam sẽ chuyển biến theo tình hình bên ngoài, đặc biệt là Trung Quốc, và theo sự phân hóa nội bộ đảng cộng sản, buộc họ phải chuyển đổi để bảo vệ chủ quyền đất nước.(BBC)

Tớ thấy mình có nhận định và lý giải nhận định giống bác cựu tù Nguyễn Khắc Toàn, bác phát biểu trên Bờ Bờ Cờ như trên. Nèo thêm tí vào chỗ bác Toàn là nhân cách các chú tự nhận là phong trào dân chủ ấy kém quá. Vừa bị túm đã vãi ra quần khai lấy khai để xin tha lên xin tha xuống. Ra được cái là ba hoa xích tốc nhổ toẹt vào chính chữ ký của mình( chữ của bác Đông A)như cái nhà chú Huân. Nguyên một cái đĩa hình chú trong trại đầy đủ chăn ra gối nệm, cun cút biên lời khai. Chỉ có thằng ngu bây giờ mới rủ chú đứng chung hàng. Làm kách mệnh cứ phải trung kiên như các cụ xưa ấy, dân mới phục mới theo.

Bài này các bạn Bờ Bờ Cờ non nghề quá khi nèo vào một câu cuối bác Toàn có sợ người ta bảo bác bênh nhà nước. He he, cứ phải là lật đổ nhà nước này các bạn mới chịu được.

***Bắt đầu từ một bài trên báo phụ nữ, giờ lan ra toàn thể các báo online, chuyện trời không dung đất không tha khi ba ông con cùng ông bố, ngày này qua tháng khác thay nhau đánh bà mẹ. Úi zời ơi là đạo đức suy đồi chời sập mất tiêu rùi. Chỉ có điều sao không thấy ai tả bà mẹ cho dân chúng xem thế nào cái nhể, vì sao mà cả nhà ấy( đấy là tớ nói nốt  con dâu) không chịu nổi phải hành xử như thế? Bà ấy không phải là người,  tiệt chả thấy chữ nào  giải thích thêm cho lời ông con giai.

Bạn hãy tưởng tượng, một bà đứt dây thần kinh chửi 24h/7ngày/12tháng. Chửi từ chó, chuột, gián , muỗi đến chồng con dâu cháu. Bữa cơm gia đình hiếm hoi, không mời bà cũng chết mà mời còn chết nhanh hơn khi bà lòng vòng quanh mâm, ném cái thìa quảng cái vung lủng xủng loảng xoảng từ chỗ này qua chỗ kia, cháu chắt đùa nhau bà cạnh khóe mỉa mai bố mẹ chúng. Ai cũng cố nuốt cho nhanh, miếng thịt miếng cá nhạt thếch trong miệng.

Thế đã ăn thua gì. Gần đất xa trời, tự dưng bà phát hiện ra lẽ ra khi xưa bà phải lấy vương tôn công tử lên xe xuống ngựa nhà lầu xe hơi. Phí đời bà quá khi lấy ông chồng tầm tầm bậc trung. Thế là ông bà nội ngoại ông trên bà thờ, bà lôi tuột xuống, dứt điểm chửi nhầm còn hơn chửi sót…

Cũng chưa khiếp.Cô con dâu thương giúp việc lãnh đạn nặng nhất, mua cho chai dầu gội đầu bà nhanh mắt nhanh tay, thay ngay dầu gội bằng nước rửa chén. Mười mấy đời giúp việc, lâu vài ba tháng nhanh ba ngày cô ơi cô hỡi cho cháu nghỉ, cô thương cháu thật nhưng cô đi làm cả ngày cô không biết ở nhà…

Vẫn chưa là cái đinh gì so với chuyện…..

Ấy cứ là tớ giải thích ví dụ thế để thấy, suy đồi đạo đức trên báo nó toàn diện hơn.