MẠNG XÃ HỘI VÀ BÁO CHÍ

1. Khi các trang mạng cá nhân, tạm gọi là truyền thông xã hội (TTXH) được coi là nghề làm báo, thời điểm đó cũng đánh dấu cái chết của chính nó. 
Một nghề mà cả xã hội ai làm cũng được, bất cần quy trình sản xuất, bất cần các chế tài khu biệt và bất cần cả học hành đào tạo, thì không còn là chuyên nghiệp nữa.
Truyền thông, bất kể ở dạng thức nào cũng sở hữu tính năng "chia sẻ".  sự chia sẻ của báo chí là quá trình hợp tác giữa nguồn tin và nhà báo. Thành quả lao động ấy là sản phẩm có bảo chứng. TTXH hợp nhất người trong cuộc và nhà báo, sản phẩm ấy luôn luôn cần phải có kiểm chứng.  

Trong giai đọan hiện nay, TTXH đang tạo điều kiện cho độc giả trở thành những nhà báo nghiệp dư, vì họ có thể dễ dàng loan truyền thông tin ở tốc độ chóng mặt. Tuy nhiên, hiệu ứng xã hội sẽ giảm dần chính vì tính nghiệp dư. Thông tin của TTXH chỉ dừng ở cấp độ tin đồn, nó phải được những người có nghề thẩm định mới chính thức có “mệnh giá” là tin tức để lưu hành chính thức. 
Như vậy, TTXH, xét về bản chất chỉ là "công cụ xã hội hóa” của báo chí.  

2. TTXH không phải là báo chí, nhưng nó làm thay đổi tận gốc nền báo chí in truyền thống.

Trước tiên, nó thay đổi quy trình tác nghiệp cổ điển của nhà báo.  

TTXH chứa một tiềm năng khổng lồ để nhà báo tiếp cận cũng như kết nối với sự kiện, nhưng tiềm năng ấy chỉ có thể hiện thực hóa nếu báo chí “chấp nhận cho công chúng chi phối sản phẩm của mình”.

Đừng nghĩ mấy chữ trong ngoặc kép là đơn giản, bởi hình thành “ý thức hệ” trong báo chí truyền thống: họ là người có độc quyền định nghĩa tin tức là gì, nó cần phải được tường thuật như thế nào, sản xuất ra sao và phân phối bằng cách gì

3. Nếu thay đổi về quy trình tác nghiệp diễn ra từ từ và sâu sắc, đôi khi phải “dân trong nghề” mới nhận thấy, thì việc thay đổi về hình thức xuất bản diễn ra nhanh và triệt để. Thay đổi này không phụ thuộc vào TTXH. Nói cách khác, ko có TTXH, nó vẫn buộc phải thay đổi.

Bức hình Beo chụp tờ báo tài chính hàng đầu thế giới Wall street journal, cho không, hẩm hiu dưới mưa trước cửa nhà, là một ví dụ.

Cũng đừng vội cho báo mạng là tương lai. Công nghệ đã tiến tới, chỉ cần nói “OK Google, gọi vợ tôi”, phone đã được kết nối thay vì phải bấm đủ 10 con số, thì mọi đóan định về một hình thức điện tử nào thay báo giấy, đều rất dễ trở thành “cổ điển” ngay khi vừa viết ra.

còn tiếp

HỐ ĐEN THỨ BA

Gái đẹp muốn mua xe mới.

Mình ra đề bài:Nội thất rộng kiệm xăng lốp chạy tuyết không cần xích và, lỡ cọ quẹt người ta móp méo mình phải nguyên xi.

Im im không trả lời trả vốn như mọi thường.

Mình là con chưa bao giờ phân biệt nổi logo hãng này hãng kia, chưa bao giờ viết chuẩn tên một cái xe. Toyota 10 lần thì đến 5-6 Y thành D. Đề bài ấy là tòan bộ gu thẩm mỹ lẫn trình hiểu biết của mình về xe cộ.

Tự thừa nhận trí tuệ mình có mấy hố đen. Thứ nhất không thể nhớ được số điện thọai ai. Ai từng bị mình nhắn tin lộn chửi cho thì nhân đây xin tha thứ. Thứ nhì không thuộc đường. Ở Sài gòn nửa đời người định đi đâu phải lấy nhà hoặc cơ quan để định vị. Không bao giờ dám dỗi bồ giữa đường vì nó mà thả xuống, kiểu gì cũng lạc. Và thứ ba, là vụ xe này đây.
Xe đạp đến tận đại học mới biết đi rồi...quên. Dạo tăng ký quá, ma Thao thức Sài gòn đưa lối,  khuân về xe Nhật hẳn hòi. Thằng bán xe nịnh chị trắng như tây bớt cho  300 ngàn. Ra công viên Lê Văn Tám, nhìn mấy đứa lên ba đạp  ve ve, mình nhục không thể tả, dắt bộ về. Một lần duy nhất ấy rồi cạch. Để nhà chướng mắt, bán lỗ đúng nửa tiền. Càu nhàu Thaothức SG xúi dại, nó cười hềnh hệch. Thua.

Có lần, sau lưng một chàng. Mình thấy thằng bên cạnh cũng chơi cái xe na ná, nổ rất to. Mình bảo, xe nó ngon quá. Chàng bảo, xe Tàu. Thế xe mình đắt hơn à? Uh! Quãng vài lần hơn. Mình thẳng lưng tự tin hẳn khi cu kia thấy mình quay nhìn lần thứ 3 thì chạy thụt lùi lại. Ấy vậy nhưng, thật bụng mình vẫn khoái xe nổ  to như của thằng kia.

Chú em ở Hải dương, chiều bà chị Sài gòn ra vác Phantom rồng cho đi. Mình nịnh, xe cũng ngon đấy, phi lên Hà Giang xem tam giác mạch nở đi. Nhìn chú em cười đơ đơ, mình biết nhỡ mồm, nín khe. Chạy ra Lục Thủy cà phê, thiên hạ ngóay ngược cổ dòm lom lom cả mình lẫn xe. Mình quần sóoc áo cộc dép lê sượng chín đi thập thễnh như robot. Đem xe giả, chú em tưởng mình tự ái vụ tam giác mạch Hà Giang, gãi đầu gãi tai mấy lần.

Nhưng căm nhất phải là con Mẹc, Lão í rước về.

Có lý do cả.

Xe về. Cả nhà châu vào như ở quê ra tỉnh lần đầu. Giọng rất tự đắc bảo mình, cả nước này đếm trên đầu ngón tay, nhất mẹ đấy. Mắt Lão í sáng rỡ. Chưa bao giờ Lão í nhìn mình được như nhìn cái xe.

Lộn ruột và gây sự. Súyt bỏ nhau. Mình hắt hủi con Mẹc ngay từ đấy.

Mình tòan chạy xe máy, vất con Mẹc dưới bãi xe công viên 23/9 gần cơ quan có khi cả tháng, bụi phủ lớp dày. Rồi một ngày kia, thằng nửa đời nửa đọan nào đó húc bẹp cửa. Đúng bên tay lái, muốn chạy phải  trườn như mèo mới vào xe được.

Đi sửa. Bực mình trườn như mèo chạy về. Không phải do cha chủ gara hét giá trên trời, mà bởi mình lóang thấy, mắt cha ấy cũng sáng rỡ, như nhà quê ra tỉnh.

Cái xe trùm bạt cho tới khi mình bán đi. Mà cũng súyt đổi ý không bán giờ chót chỉ vì mắt ku mua xe, sáng rỡ nhìn thấy ghét.

Hồi nãy, Giai xinh Gái đẹp chat chít chỉ nhau cách chọn xe. Mình dòm trộm thấy thằng anh bảo: Tìm cái óep nào của quân đội, xem họ có thanh lý xe tăng, rồi đưa  mommy chọn…

XẤU ĐỀU

Đàn bà xấu là do mắt thẩm mỹ của đàn ông chưa tiến hóa. Đàn ông xấu là một cái tội, tội nặng không thể tha thứ được của tạo hóa.

Mình, đang chịu đựng mỗi tuần 5 tiếng sai lầm chết người ấy: ông thầy xấu nhất nước Mỹ. Xấu đều, không kíu vãn được bất cứ điểm nào.

Giờ ông ấy, mình không chat chit với bạn bè cũng thẩn thơ nhìn lá lẻo ngòai cửa sổ hay nghĩ về những câu vô cùng lãng mạn, kiểu Duras: “Họ sinh ra là để tìm thấy nhau, nhưng cũng sinh ra là để làm nhau đớn đau.
Có những người chỉ sống cả đời để đi tìm một người có thể lấp đầy mình, để biết giữa bảy tỷ người này, họ không cô đơn. Dẫu họ biết hành trình tìm kiếm ấy là những bước chân trần trên dây kẽm gai, rướm máu.”

Và dăm vài câu đậm mầu từ Quỳnh Dao Á sang Quỳnh Dao Âu khác, tương tự thế.

Đã xấu người, còn xấu cả nết. Bài kiểm  đầu tiên, Xấu đều óanh mình rớt. Vì nêu gương học tập cho lũ con nên sẽ không tiết lộ điểm số cụ thể, chỉ biết  rất thê thảm.

Nhưng mình không thể chăm chú nhìn lên bảng được, càng không thể tập trung tư tưởng mà nghe Xấu đều nói, vì tư tưởng mình xác quyết rằng nhan sắc là thứ không thể cải thiện theo thời gian.

Giờ ăn trưa, hôm qua.

Mình ra tiệm bánh ngồi. Quay qua quay lại tý thấy Xấu đều ngồi chênh chếch.

Như tòan thể các thực khách khác, tất cả vừa ăn vừa cắm mặt vào điện  thọai phone pat. Mình  căng thẳng giải quyết chuyện tiền bạc qua mạng cuốn Đàn bà liêu xiêu với hai quắc thước  đồng tác giả ở nhà. Đương nhiên không tha lườm cho Xấu đều phát.

Ngay từ đầu mình đã nói chuyển tuốt cho Chung Le và Thủy Hứa Thị Bích, mấy mụ trùm của Vì ta cần nhau làm tóan rất  giỏi, không chịu nghe. Hậu Khảo Cổ tuy bằng cấp kế tóan nhân dân nhưng trình bày rất khó hiểu. Bảng phân tích tài chính nhõn 2 dòng. Chả bù Dona, dài dằng dặc kéo chuột mãi ko hết và càng đọc cũng ko hiểu gì luôn.

- Ơ chị ơi vẫn còn thiếu của bạn này 2 cuốn, bạn ấy trả tới 1 tr cho 1 cuốn đó.

- Lấy đâu ra giờ, 10 cuốn biếu tác giả cũng bán hết rồi.
- Có 330 cuốn mà bán tới 390
- Thì giờ bỏ tiền túi ra đền 50 cuốn 
- 390 trừ 330 còn 50 hả?
- Uh nhỉ

- Hic, giữ cho em 1 cuốn về còn thấy mặt mũi chứ.

- Bà về  bỏ tiền ra mà mua..

Mình ngẩng lên bắt trúng quả tang Xấu đều đang nhìn mình, đầy thương cảm. Có lẽ do mặt mình biểu lộ quá rõ sự đau khổ khi nghĩ cảnh bỏ tiền ra mua sách mình để đọc.

Xấu đều nhe răng cười  tám mắt cộng cả contact lens, giao nhau. Xấu đều cười hao hao Einstein, tuy rất xấu nhưng trông cũng hóm hóm. Mình gườm gườm nhìn lại. Mình rất biết uy lực cái gườm gườm của mình. Từng có một anh phải mượn Đức Huy thốt lên van đôi mắt em đừng nhìn ta nữa, khi mình tung chưởng gườm gườm.

- Thôi chị làm  gì chị làm đi, em …éo hiểu đâu

- Chị viết luôn  nhời cảm ơn với bá cáo tổng kết cho Chung Le đi

- Tao mệt lắm rồi

- Cố lên tiến sĩ Oshin, em iêu chị lém í

Mình vặn vai gập máy vào lớp. Lại bắt gặp Xấu đều liếc trộm.

Không lý giải được vì sao mình luôn luôn cảm thấy những người đàn ông ngồi ăn một mình trong  các tiệm McDonald một sự cô độc, nhất là vào các bữa tối. Trông rất thương.

Mình mủm mỉm cười đầy dụng ý, cúi chào theo sìtai gái Nhật khi lướt qua Xấu đều. Cái bánh của chàng còn  già nửa khi giờ lunch đã hết, điều hiếm thấy của phong cách Mỹ.

Thứ sáu này  ko pass bài kiểm tra,  ko về nước.

Thề chắc luôn.

KHIẾP QUÁ ĐI MẤT !

Cơ sự thế này.
Một nhiếp ảnh gia có cái nick NaSon Nguyen đưa một status trên trang mạng cá nhân, đại ý chỉ trích Thư viện Hà Nội, với hai ý: Sử dụng hình ảnh của anh không hề nói tiếng nào; Lừa dối công chúng khi treo bức ảnh phục dựng trong một triển lãm về Thủ đô.
Thư viện HN ngay sau đó có văn bản xin lỗi tác giả. Sự việc kết thúc đến đây là rất đẹp, rất có văn hóa, từ cả hai phía.
Nhưng nếu thế  đã là...văn hóa thị thành, còn gì để nói.
Nhảy ngay ra cặp vợ chồng, hai người tạm được cho là đang giữ chủ quyền bức ảnh, lên tiếng đòi lại ý tưởng lẫn chủ quyền bức ảnh kia, trong khi chưa hề thấy NaSon Nguyen có ý định giành giật. Nhảy ngay ra mấy anh nhà báo, quên phắt chuyện lừa dối của thư viện HN, mà nhắm thẳng vào NaSon Nguyen  tấn công tội...ăn cắp chủ quyền.
Đừng tranh cãi với Beo chữ tạm, hỡi vị luật sư nhanh nhảu mồm nào đó  mới phát biểu trên báo. Lý do. Beo chưa rõ hai bên làm hợp đồng thế nào khi thực hiện bộ ảnh, nếu chỉ hợp đồng miệng lời nói gió bay không có giá trị pháp lý  hoặc, trong hợp đồng không ghi rõ ai giữ chủ quyền, thì dù 21 triệu chứ 2.1 tỷ cho bộ ảnh, giả dụ NaSon Nguyen cãi đó chỉ là chi phí trả công cơ học cho anh ta (xăng xe, vác máy, thuê người cầm phản quang....ví dụ thế) còn anh ta vẫn giữ chủ quyền ảnh hay chỉ bán một lần cho cặp vợ chồng kia, thì các vị trắng mắt ra.
Nhưng, Beo không định bàn về luật-lệ làng xã ta ở đây, Beo chỉ nói về phong trào giết-người-hàng-lọat đang diễn ra trên diện rộng ở Việt nam.
Beo thấy cặp vợ chồng kia một sự vô ơn bạc nghĩa. Không phải bất cứ ý tưởng hay ho nào cũng có thể chuyển thành bức ảnh đẹp. Bởi nếu dễ thế thì gọi chú hàng xóm ku bạn học nó bấm máy cho, vời đến nhiếp ảnh gia làm gì. (Tuy nhiên, nếu chú hàng xóm hay ku bạn học bấm máy, ảnh có đẹp bằng ba thế chắc chắn cũng không ai xin mang ra triển lãm).
Truyền thông, nhảy ngay vào đánh hôi, lấy sự vô ơn bạc nghĩa kia làm nền.
Trong sự việc này, Beo thấy cần khuyến cáo nhất cho các giao dịch dân sự của ta là đừng chỉ thỏa thuận miệng, để rồi khi đụng chuyện, thay vì nhẹ nhàng đóng cửa bảo nhau thì lại lôi ra làm nhục nhau chẳng vì mục đích gì, như trường hợp của NaSon Nguyen.
Theo một hướng khác, đó là trường hợp Kenny Sang. Cả một hệ thống truyền thông từ chính thống lẫn xã hội sấn sổ vào bóp chết giấc mơ  của một con người.
Kenny Sang dám mơ được đổi số phận, được sinh ra, được sống  không phải ở nơi bần hàn  anh ta đang sống. Anh ta dại dột nói ra ước mơ ấy giữa tầng tầng nấc nấc của lối suy nghĩ giàu thì ghét nghèo thì khinh trung bình thì tởm. 
Đừng mang thứ  đạo- đức- giả- vờ ra rao giảng để rồi lên án, dồn đuổi anh ta. Quý vị chỉ tòan mơ những giấc mơ lương thiện và trí thức và thực tiễn, chưa từng một lần trong đời mơ giấc mơ (rất thấp hèn) như Kenny Sang?
Quý vị cứ tiếp tục những giấc mơ lương thiện và trí thức và thực tiễn của mình đi và Kenny Sang, em cũng cứ tiếp tục mơ giấc mơ của em đi. Nếu có lời khuyên nào của người từng trải bằng tuổi cha mẹ em thì Beo chỉ nói rằng: cố gắng đừng làm bố mẹ đau lòng thêm khi  ông bà không mang được cho con mình cuộc sống tốt đẹp hơn hiện tại.
Không việc gì phải trốn chạy. Vì giấc mơ của em không phương hại đến ai. Hơn thế, với Beo nó còn chỉ ra một cách rõ ràng nhất sự tàn nhẫn bọc vải điều của xã hội này.
Sợ đêk gì chúng nó, em hả!.