chuyện chính chị

Thiên hạ dộn dàng ăn mừng em Lê Thị ra tù cứ y như là chiến thắng dòn dã của cuộc cách mạng dân chủ nhân dân hải ngoại mà quên bẵng đi rằng, sau bao tranh đấu chửi rủa, sau ngài đại sứ quán ngài chợ lý… vào úy lạo mấy cuốn thánh kinh, em vẫn phải ngồi tù đúng đến ngày đáo hạn. Và coi chừng,  sốp-binh thêm 2 lần nữa thì thời hạn quản chế được quy đổi ngang, em về lại xứ khu bốn đẩy ra khu ba đẩy vào đưa sang Lào Lào không nhận mà lập vương quốc riêng, làm nữ hoàng của thần dân hải ngoại thêm dăm năm nữa.

Thiên hạ cũng dộn dàng be bét sai vụ kháng án của 4 chàng phái dân chủ. Chỉ có hai anh zai đồng hương Lê Thị là  Thăng Long và Duy Thức, không chịu chấp nhận bản án thôi vì cho rằng bị vu cho  làm dân chủ trong khi các anh í chỉ muốn làm chủ không dân.

Lắm thứ dộn dàng quá nên thiên hạ chả  buồn ngó ngàng đến đề tài thời sự nhất hấp dẫn nhất là nhân sự đại hội 2011, sẽ được đưa lên bàn Tiệc, tuần cuối tháng này.

Năm 1986, HLV đội tuyển Argentine lúc đó là Carlos Bilardo, chưa WC nào từ đó tới nay mà có HLV bị báo chí, dư luận xã hội dập cho tơi bời hoa lá đến thế. Một mình chống lại tất cả, Bilardo cương quyết giữ đội hình ấy, chiến thuật ấy. Dừng lại ở đây thì cũng đáng ngưỡng mộ ý chí và bản lĩnh Bilardo lắm rồi thế nhưng, khi ở trên đỉnh thế giới, ông ấy chẳng thèm chửi lại câu nào. Làm bóng đá là chấp nhận sống chung với lũ…khốn nạn (câu này copy của ông bầu phố Núi).

Việt ta có một bác, chả biết tại sao từ lúc ló mặt làm quan đến giờ báo chí phang tới tấp mà theo quan sát của tớ, nếu chủ thuyết của bác thành công, thì phải phong thánh cho bác ấy mới xứng.

Chủ thuyết ấy là tìm lại sự trung thực cho giáo dục, suy rộng ra cho cả xã hội, cái lõi của mọi vấn nạn. Biểu hiện lâm sàng của  bệnh thiếu trung thực tràn ngập khắp châu thân, ai cũng thấy, ai cũng biết, ai cũng chửi trong nhiều năm song khi có người tiên phong tìm thuốc chữa chạy, lại hùa nhau đập cho họ hết đất sống. Điều đó chứng tỏ, tâm bệnh còn nặng gấp vạn lần thân bệnh.

Bỏ qua chuyện hoạn lộ của bác Người Tốt này hao hao bác Nghìn Cân, nghĩa là còn quá trẻ lên quá nhanh nên bị một vài người nhìn xa chông dộng chặn trước đỡ vướng đường mai hậu họ, thì việc bác ấy không được báo chí yêu là không thể giải thích. Thời cụ Nguyễn Văn Huyên tớ bé quá chửa biết gì, còn sau đó ngắm nghía các đời bộ trưởng giáo dục, mỗi đời phá từ một tí tới nhiều tí, không thấy xây được gì mặc dù ngân sách giáo dục mỗi năm mỗi tăng. TP Hồ chủ tịch tớ ngân sách cho văn hóa và thể thao cộng lại bằng đúng 1/10 cho giáo dục. Bác Peace chẳng hạn, bây giờ thi thoảng bác phán giáo dục trên báo cái gì cũng như đúng dồi trong khi chưa ai kịp quên, bác  ký lệnh đổi cả hệ chữ latine sang hệ chữ…không thể đặt tên làm suýt nữa, mẹ con tớ tái mù chữ.

Bác Người Tốt được đào tạo chính quy bài bản ở những nơi tốt nhất thế giới. Tư chất là người dám xông thẳng vào chỗ tử huyệt, dám chịu búa rìu, dám xuất hiện ở những điểm và thời điểm nóng nhất. Nhìn nhanh những quyết sách của bác thấy cũng là người thoáng đạt và thực tiễn. Dòm sang hăm mí bộ khác, phỏng mấy ai bằng. Có bác sau một đêm ngủ dậy, tự dưng lượm được một đống sao trên ve áo. Lại có bác khi nhận nhiệm sở nhìn phiên bản họa tiết trống đồng treo trên tường, quát tranh chi rứa không màu mè chi hè. Bác này mới khủng, giải thích năm lần bảy lượt không phân biệt email, blog và web là khác nhau, bác túm quần lại chúng nó là anhtẹcnét, phức tạp quá. Cách trả lời phỏng vấn của bác khiến  nettizen củng cố tin đồn facebook bị đóng cửa là thật chứ mấy ai biết, nếu có hỏi đóng google hay yahoo, thì chắc  luôn bác ấy cũng OK.

Nhưng bói đâu ra tới hăm mí ông Bilardo, hả zời?

 

copy từ Đàn chim việt

Căn bệnh trầm kha hoang tưởng của thế kỷ?

 Nguyễn-Khoa Thái Anh

Thật sự tôi cảm thấy có một chuyện gì không ổn trong sự hồ hỡi của một số người hải ngoại reo mừng quá độ, tuyên bố vung vít, diễn giải sự kiện một cách chủ quan cho sự trở về của Luật sư Lê thị Công Nhân như một chiến lợi phẩm, đạt được do chính sự tranh đấu hậu cần (hải ngoại) của mình. Có ai cảm thấy sự phong thánh của cô Công Nhân như một Jeanne D’arc của Pháp, hay con cháu hai Bà của Việt Nam không, hay chỉ riêng tôi?

Hình như trong mấy chục năm qua, từ ngày đảng Cộng sản Việt Nam đổi mới, mở cửa để tìm lối thoát cho mình, Việt Nam đã có nhiều điều tệ hại, tiêu cực hơn những tiến triển khả quan cho đất nước và dân tộc. Có phải do các nỗi uất ức không lối thoát,  những cơn tuyệt vọng trầm luân vì thực trạng tụt hậu về nhân quyền, mất chủ quyền của đất nước mà những lên án, cáo buộc, hô hoán của nhiều người hải ngoại đã trở thành những lời nguyền rủa thừa thải, những tuyên bố, phát biểu ồn ào,  vô nghĩa, những bài thơ sáo rỗng, không đi đến đâu? Nhiều lúc tôi ước ao trời cao có mắt, biến những lời chửi rủa thù hằn, những phát biểu thậm xưng này thành những bài kinh cầu thành tín, mầu nhiệm có thể biến đổi thực tại Việt Nam, thay thế lãnh tụ với những người biết đặt quyền lợi của đất nước trên quyền lợi cá nhân, phe đảng mình!

Ảo vọng đầu tiên của những kẻ cuồng nhiệt tự gán cho mình cái mác dân chủ ở hải ngoại là sự cuồng tín, thịnh nộ của chính họ trong một thế giới cách biệt ở hải ngoại. Ảo tưởng thứ hai là họ có thể tạo ảnh hưởng, gây tác động đến những diễn biến ở trong nước. Không hiểu trong thâm tâm sâu thẳm họ có tin rằng sự hô hào ồn ào, chị hát em nghe của họ sẽ gây phản cảm, không thuyết phục được ai ngoài sự trấn an cho con tim bé nhỏ, nỗi lòng thấp thỏm hoài nghi cho sự bất lực của chính mình?

Không hiểu người ta có thể áp dụng tâm lý học Tây phương để gọi cho hội chứng của căn bệnh hoang tưởng trầm kha này là “projection” (phóng rọi) không? Nói nôm na, trường hợp projection/phóng rọi xảy ra khi chủ thể (người trong cuộc) vì một hạn hẹp hay bất lực nào đó không đạt được ước muốn của mình nên ‘phóng rọi’ ước muốn đó vào đối tượng mình tin yêu. Chẳng hạn như cha mẹ ủy thác hay đặt trọng vọng đỗ đạt cao vào con em mình, hoặc giả khán giả đem ước ao thành đạt hay chiến thắng đặt vào tài tử ciné hay cầu thủ/vận động viên của đội nhà. Ở đây, khi chính bản thân con người vì nỗi sợ hay một lý do nào đó không dám, hoặc không làm được một điều gì thì tất nhiên họ cần thần tượng hóa hay thúc đẩy một nhân vật dũng cảm nào đó thay thế cho họ.

Theo tâm lý học, đây có thể là một ước muốn bình thường nếu nó không đi quá trớn. Cha mẹ không thể ép buộc con cái phải đỗ đạt cao, học hành quá sức nếu môn học đó không đúng sở thích hay năng khiếu của con mình. Cả một dân tộc lại càng không thể gán ghép nhiệm vụ, trọng trách của họ cho một vài cầu thủ đối trọng trong khi mình chì là kẻ bàng quan, làm khán giả reo hò, cổ vũ như trong một trận đấu bóng.

Nhiều quý vị đọc giả đã nghe những lời nói chân tình của Lsư Lê thị Công Nhân khi Tường Thắng của đài SBTN hỏi: “Lsư  Lê thị Công Nhân có gì nhắn nhủ với người Việt hải ngoại không?”

“Tôi rất mệt… cũng không biết nhắn nhủ một điều gì cả…” Cô nhắc lại hai câu hỏi của Công An bên mật vụ ở Hà Nội khi họ vào phỏng vấn khi cô đang ở tù Thanh Hóa, hai câu đã gây rất nhiều ấn tượng với cô:
“Chị có thấy rằng là chị đã thất bại chưa? Chị có thấy rằng cuộc đời chị dở dang không?” Rồi cô mượn hai câu này để nói lên tâm tư mình, nhắn nhủ 90 triệu người Việt, 87 triệu trong nước và khoảng 3 triệu người ở hải ngoại:

“Tôi thấy rằng là tôi không thành công, tôi chưa thành công và tôi thấy rằng mọi thứ cũng thật sự là dở dang,” cô nói tiếp một sự kiện sau đây mà cô lập lại đến 3 lần: “Tôi chỉ có thể làm cái phần của tôi, chứ tôi không thể làm được cái phần của 90 triệu người Việt Nam khác và nếu như cái lý tưởng của tôi có thất bại thì tôi nghĩ rằng đó cũng là điều rất đúng… và mọi thứ có dở dang thì nó cũng không cần phải nói nhiều vì các anh chị và mọi người cũng biết công việc và tất cà các khía cạnh khác của cuộc sống và dù có gì đi chăng nữa thì tôi nghĩ rằng tôi đã có những việc làm và những giây phút mà mình cảm thấy thật sự tự do đó là khi tôi sống theo cái lý tưởng của tôi và rất may là sau 3 năm ngồi sau song sắt nhà tù thì tôi thấy rằng cái lý tưởng đó nó không sai (nó không sai), nhưng có thể cuộc đời tôi sẽ không thể thành công vì lý tưởng đó, nhưng đối với tôi thì điều đó nó cũng không phải quá quan trọng.

“… Và tôi nghĩ rằng với những gì mà tôi đã làm thì có lẽ nó hơn cả những gì mà cái cá nhân tôi trong cái tỉ số dân số học này có thể làm được thì quá sức của tôi rồi…”

Nói tóm lại những người tự gán cho mình cái mác dân chủ cần phải làm bổn phận của quý vị và hãy để yên cho “nữ anh thư” của mình hai chữ bình an.

“Leave her alone!”

 Đây là ý kiến bình tĩnh nhất, khôn ngoan nhất trên mạng hải ngoại cho đến hôm nay. Đây hình như cũng là người duy nhất không muốn em Công Nhân tái tù vì với cái đà ăn theo nhau vung vít thế này, thì việc em í quay lại Thanh Hóa được đếm bằng ngày.

 

Bồi bút

Dẫn 2 chuyện, một là vụ tết rồi có một bộ phim (bá láp) lôi nhà báo ra xỉ nhục, một kia là  bài báo bên Úc viết về vụ ăn hối lộ 12 triệu ôbama trong hợp đồng mua giấy in tiền của Việt ta.

*

Tớ có hơn 1/4 thế kỷ chuyên theo dõi mảng văn hoá nghệ thuật. Phong bì lớn nhất nhận được trong suốt quãng thời gian ấy là miếng vải may quần của Nhà hát Hòa Bình tặng nhân dịp tất niên năm không nhớ. Thi thoảng  có cái phong bì  một hai trăm kẹp chung với tài liệu họp báo hoặc  để chung trong cái túi to, khi  cuốn sổ khi hộp cắm bút, cục chặn giấy  in tên nhà tài trợ…Cũng trong từng ấy năm, chưa một lần nào tớ bắt gặp, thậm chí chỉ nghe xì xào thôi cũng không, về chuyện nhà báo văn hóa nghệ thuật có phong bì mới viết, tệ hơn nữa mới khen.

Hồi đạo diễn Đào Bá Sơn  ra mắt bộ phim đầu tay, tớ và một vài bạn khác chẳng phải mù câm điếc không thấy những chỗ dở, chỗ non tay và lại cũng chẳng phải cảm động vì sự đẹp zai của ông đạo diễn tây lai này mà bốc ông lên tận mây xanh. Đơn thuần tớ nghĩ trong số đông phim tầm tầm thì phim ông có những lao động tâm não thật sự và chúng tớ hè nhau tôn vinh điều đó. Phim sau ông làm không còn được như thế, tớ phạng cho một bài. Đang từ chỗ anh em ngọt xớt, ông nhìn tớ như đinh zỉ phân rưỡi. Trường hợp này tớ gặp không chỉ riêng một ông Sơn, kể ra đây bởi có chi tiết thú vị, mấy năm sau đạo diễn Lê Cung Bắc còn nhớ được câu chữ tớ viết trong bài báo đó.

Lê Thị Liên Hoan ngày ấy cũng chưa nổi phần phật như bây giờ. Khởi thủy bút danh cũng như loại hình độc đáo của đạo diễn Lê Hoàng xuất hiện trên báo Văn nghệ TW, tớ phát hiện thích quá mời Lê Hoàng về cộng tác, nghĩ ra cho nhà bác ấy cái tên đề mục, đôi bên  ăn ý rất đẹp. Từ đó thấy Lê Thị ăn khách, bác  sản xuất đại trà, cằn nhằn mãi không xong tớ cắt cái rụp chuyên mục. Tớ cũng giữ ý, khi Lê Hoàng cộng tác bản báo ít khen phim Lê Hoàng và khi khen, cũng không phải vì Lê Hoàng là cộng tác viên. Chưa bao giờ Lê Hoàng cho tớ và mấy em đánh máy cần mẫn gõ bản thảo cho bác ấy 1 cái kẹo caosu và không vì lẽ đó mà bọn tớ đánh đồng đẳng cấp Lê Hoàng với Dũng khùng, cho dù bác ấy ngũ tuần  còn  phải chạy theo đuôi bọn teen teen kiếm ăn như hiện nay.

Khen chê trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật mang rất nhiều cảm tính. Cảm tính của phóng viên văn hóa hơn khán giả bình thường ở chỗ có nền tảng là sự hiểu biết (ít hoặc nhiều tùy người) lý luận của nhà phê bình và thực tế dày dặn sống động của nhà báo. Mù nhạc mà đi coi đến cả chục đêm diễn tháng rồi thì cũng phân biệt  zốc khác za,  tê no không phải là nữ trầm. Theo chân đến ba đoàn phim mà không phân biệt được đâu là lỗi đạo diễn, đâu là lỗi diễn viên trên phim thì chỉ có nước chuyển viết báo sang  viết kịch bản. Dĩ nhiên, cũng không thể bỏ qua yếu tố tình cảm riêng. Mới đây, Sến thở phào nhẹ nhõm vì không phải viết bài đá đểu hội thơ Nguyên Tiêu theo chỉ đạo, trả mối hận Hữu Thỉnh hộ sếp. Bạn phụ trách văn nghệ báo Tuổi trẻ  rất ghét sự hợm hĩnh dối trá của một nhà văn Đồng nai, anh zai  đừng mơ xuất hiện trên tờ báo danh giá này khi bạn ấy chưa về hưu. Mèo ác, Đồ Long, Hạnh phúc lang thang…toàn những đứa sắc như dao cau nhưng thấy rõ, các bạn í khi viết đều nương tay cho đồng vốn bỏ ra của nhà sản xuất, cho lao động khổ sai của các nghệ sĩ. Đừng tưởng bở. Cầm một đồng dấm dúi của họ, họ khinh như mẻ ra mặt. Mà nghĩ nước mình đúng là rất hiếm giống ai, một đồng của người có tiền lại to bằng mấy trăm  của người không …

Đặc điểm nổi bật nhất, chung nhất là không bao giờ dân làm văn nghệ thấy đứa con tinh thần của mình xấu. Suy ra, đứa nào không thấy nó đẹp tức là ngu rồi dốt rõ. Khen thì xếp vào hạng viết PR ăn tiền, chê thì liệt sang loại ngu lâu dốt bền khó đào tạo. Lượng truy cập khẳng định  tin này đông người đọc, tuyên giáo phán theo đuôi thị hiếu thấp kém…Nay đến cái phim cấp 3 nó cũng mang ra cười cợt được thì hẳn, có thể gọi phóng viên văn hóa là bồi bút, giống như bồi bàn, vậy.

Quên, tớ từng nhận được hai món quà cực qúy, cực hiếm, từ  nhạc sĩ Phú Quang và nhà văn Trần Hoài Dương. Đó là lời cảm ơn sau khi báo ra.

**

Chuyện thứ hai liên quan đến  tác giả bài báo bên Bển. Hoá ra không phải tây mà là ta chăm phần chăm. Cộng tác viên của tờ báo lớn nhì Việt ta. Dài, lằng nhằng. Tớ đọc kỹ bài báo cái đã, biên sau.

Khai ấn

Thành thói quen, trong rằm tháng Giêng, chị em nhà Beo năm nào cũng lượn một vòng khắp đình chùa miếu phủ phía bắc. Hành trình bắt đầu từ Mười O Ngã ba Đồng lộc. Xuống sân bay Vinh, đi chừng hơn bốn chục cây tới mộ mười O. Trên mộ lúc nào cũng có người cung tiến các O bồ kết gội đầu, gương lược…Có năm Beo cẩn thận, sắm biếu các O mỗi người một cái nón lá, một đôi dép mang tận Sàigòn ra. Vẫn biết các O không nằm dưới 10 nấm đất kia, mà thịt xương đã tan ra nơi nào quanh đó, nhưng lần nào cũng muốn khóc khi khấn vái các O. Trong vùng  còn hang Tám cô, gọi là tám cô nhưng thực ra là 4 cặp nam nữ, một tảng đá lớn sụp xuống chặn cửa hang khi họ chui vào  tránh bom. Đồng đội không làm cách nào cứu họ vì sự thô sơ của phương tiện ngày ấy. Đầu tiên họ còn được chuyền cháo và nước vào hang thông qua ống nứa, chiến tranh ác liệt khiến  cứu hộ bỏ cuộc. Truyền rằng, cả tuần sau đó còn nghe tiếng rên rỉ trong hang. Họ  may mắn hơn mười O Đồng lộc vì còn xương cốt để lại cho người thân, đỡ hận.

Nằm  gần như đối diện hai bờ sông Lam là  đền Bến Củi và lăng mộ ông Hoàng Mười. Giống như rất nhiều huyền thuyết liên quan đến xứ Nghệ xứ Thanh, các nhân vật nửa thực nử hư, được lịch sử và địa phương hóa khá đậm. Ông Hoàng mười khi  được gắn là Uy Minh Vương Lý Nhật Quang, hoàng tử của vua Thái tổ, khi thì là Hoàng tử thứ 10, con của vua sông biển Bát Hải đại vương. Đây là nơi rất nhiều đại đại gia hay về tế lễ mỗi khi chuẩn bị vụ làm ăn lớn. Ngoài áo mũ tiền vàng, đại gia tiến cụ  ngựa to bằng( có khi còn  hơn) ngựa thật. Mấy năm gần đây, Beo gặp cả  các em chân lấm tấm ghẻ móng sơn trắng quần trễ rốn gần tới ấy, cũng cúng ngựa. Cửa đền, sát bờ sông trong veo mênh mông nước có những cây lộc vừng cổ thụ, đẹp mê ly hồn trận. Đền nằm lưng chừng núi, nhỏ như  hầu hết những ngôi đền nguyên thủy Việt.

Vùng này còn đền Độc cước. Tích xưa cụ xuống biển trấn hải tặc thì địa tặc làm loạn và cụ lên bờ hải tặc lại bắt thuyền ngư dân. Cụ tự chẻ đôi người chia đôi nơi khiến cả hai tặc sợ chết khiếp, từ đấy dân yên ổn làm ăn. Tượng thờ cụ có nửa người, gọi Độc cước là vậy.

Nhỏ nên cảm giác linh thiêng. Những ngôi đền từ Vinh đổ ra bắc trùng tu mới đây chung một môtíp và quá lớn, dù rất đẹp, tương truyền là có công rất lớn của bác  đương kim bộ trưởng 4 T, như đền thờ bà Triệu, đền thờ An Dương Vương, Nguyễn Huệ…

Lấy Hà nội làm tâm. Đi về hướng tây có đền Và thờ Sơn tinh. Một tỷ phú Sơn tây, từ một người bán đồng nát, nhờ vụ giải tán kho vũ khí quân dụng lúc sau giải phóng với tướng Đoàn Khuê, phất lên khủng khiếp, đã cung tiến tiền để trùng tu đền Và bằng cách dỡ tan  đền cũ và đập nguyên đoạn tường rào  cổ, Beo uớc quãng hơn 20m. Tỷ phú đã cho nâng nền hậu cung đền, dân Hà Nội đổ lỗi cho trận lụt thế kỷ năm nọ là do hành động phạm thượng này mà ra. Beo thích nhất ở đền Và là  rừng lim cổ thụ bao quanh đền. Năm nay đi lễ muộn nên chưa kịp đến, chả biết ông tỷ phú lùn tịt kia có tha cho lim không.

Mạn  này còn có chùa Mía, đền Mẫu, làng cổ Đường lâm. Cách đây hơn chục năm, Đường lâm làm Beo ngất ngây, giờ cái đoạn chặn xe thu tiền qua cổng làng từ ngoài đường đã khiến Đường lâm như chán vạn nơi khác. Chùa Mía, ngôi chùa có nhiều tượng và tượng đẹp nhất Việt nam (dĩ nhiên trong tiêu chuẩn đẹp của Beo bao hàm cả việc nó không hoành tráng kỷ lục  nọ kia). Beo có một kỷ niệm lần nào nghĩ cũng gờn gợn. Thói quen mang từ miền nam ra, mỗi lần lễ bái xong thường vuốt vào  tượng rồi xoa lên đầu lên tóc cho mát mẻ may mắn. Khi ấy chùa vắng vẻ nếu không đi nhằm ngày lễ trọng. Bức tượng Quan Thế âm phía phải chính điện gương mặt sống động tuyệt đẹp chập chờn trong ánh đèn dầu leo lét. Beo vừa xoa tay vào vạt áo Ngài bỗng nhiên, nguyên một bàn tay Ngài rời ra rơi vào tay Beo. Cảm giác ớn lạnh chạy dọc  xương sống. Bức tượng  đất bị hư hại từ trước và bàn tay  đã được vá lại bằng thanh  tre trong lõi, biết vậy nhưng Beo sợ đến mức không lễ tiếp được nữa. Năm đó, tiền Beo kiếm được chỉ một tháng  đủ nuôi con chu du Anh, Mỹ đến tận giờ chưa hết.

Hướng Bắc Ninh có chùa Hàm Long, chùa Tiêu và Phật tích… Nơi nào cũng dầy dặn tích cổ kể cả ngày không hết. Phật tích đang được đại gia Phạm Nhật Vượng cung tiến  tu bổ lại. Khi tiến hành, phát lộ một cái tháp ngay dưới nền chính điện cũ. Bà bạn Beo,  học tới tiến sĩ thần phật học gì đó bên Mianma khuyên, đầu năm đầu tháng thì đừng nên tới Phật tích vì đấy là nơi ngày xưa các cụ trấn yểm âm binh, nhưng các cụ thua. Việc phát lộ cái tháp xây dở khiến đến giờ Beo mới tin bà bạn mình đúng tuy vậy  vẫn thích đến đây, phần vì phong cảnh trên cả đẹp, phần vì đại đức trụ trì là bạn lão í nhà Beo. Đại khái trong khi Beo cung kính dạ thưa thì có đoạn đối thoại thế này. Tao gọi mày bằng thầy khó quá. Thế anh cứ gọi em là  em cũng được. Thế thì mày phải đội mũ vào chứ đầu tóc mày thế kia anh em cũng vẫn khó gọi. Phật tích có một sư thầy viết chữ Hán cổ  rất đẹp. Năm ngoái Beo xin thầy chữ Cổ đạo thiểu nhân hành,  sai lão í đóng khung rồi treo trên tủ sách, về thấy lão đã treo chữ ngang còn xỏ xiên, ngang ngược gì chả được, thiên hạ chỉ xin  một chữ  lộc chữ phát, em tham xin gấp mấy lần, thế nó có nghĩa gì thế, Beo giải  lấy chồng dốt rất chán.

Beo cũng từng được chiêm bái bộ kinh cổ chép trên gỗ từ thế kỷ 13 để ở chùa Bồ Đà (dân gọi là chùa Bổ) bên Bắc Giang, thuở ấy chắc kẻ trộm đồ cổ chưa biết đến nên nó được để lỏng chỏng ngay trên mấy cái kệ gỗ sơ sài.

Kết thúc một ngày hướng này là đền bà Chúa Kho. Xe đỗ cách đền gần 2 cây số, kệ sắp lễ như kệ sách 5 tầng kín đầy sân rộng  phủ ngập chính điện, không ai lấy nhầm lễ ai. Làm ăn thì vay mà không làm ăn thì xin lộc rơi lộc vãi Bà. Beo hay được ưu tiên vào tận đại điện. Tưởng tượng cảnh quỳ trên lớp tiền dày 10 phân, tiền thiên hạ đứng ngoài thả vào lả tả trên đầu trên cổ khi mình hành lễ, dù Bà cho phát hay không thì cảm giác sung sướng cũng kéo dài rất lâu sau.

Vệt Quảng Ninh là nhiều điểm hành hương nhất. Xuất phát từ sáng sớm tại Hà nội, non tiếng sau là tới đền Chu Văn An. Đền mới được tu bổ, lại quá to quá hoành tráng với đá trắng đá xanh. Phụng mỏ như diều hâu, chỉ thấy tam linh vì tìm mãi không thấy con ly đâu. Mộ thầy trên cao 600m nữa, nghe đâu sắp được xây lại, còn là hoành tráng nữa. Thôi thì thích to cứ to, nhưng  phải đề biển cũng to mộ này ai cho tiền xây, nhìn ra bất kính bất nhã thêm bất nhân thế nào ấy, mà toàn là thầy cô giáo mới chán chứ.

Thêm một đoạn ngắn nữa là tới Côn Sơn, nơi Nguyễn Trãi thảnh thơi nằm trước khi mang oan án vì đàn bà. Nhìn những cây đại 600 năm tuổi trong sân chùa, Beo liên tưởng chuyện cụ dùng mỡ viết lên lá cây, kiến ăn mỡ đục lá  thành chữ Lê lợi vi quân Nguyễn Trãi vi thần, rồi thả  xuống sông cho dân gian truyền tụng với chuyện rùa đòi Gươm ngoài hồ Hoàn Kiếm. Đánh thẳng vào đức tin, vào tâm linh dân chúng, làm dân vận như cụ quả là bậc siêu, sau này ngoài cụ Hồ ra, chưa ai bắt chước thành công.

Cách Côn sơn dăm cây là đền Kiếp bạc, nơi diễn ra hầu hết những sự kiện lớn nhất trong đời thánh tướng Trần Hưng Đạo. Kiếp Bạc cũng là nơi duy nhất thờ đủ gia đình gồm vợ, 6 người con, 2 con rể là vua Trần Nhân Tông và tướng Phạm Ngũ Lão cộng với hàng loạt danh tướng thời Thánh, tổng cộng 30 pho. Dưới bệ tượng Thánh Trần có một đường hầm vừa đủ người chui qua chừng hơn chục mét. Các cụ già, năm thì bảo chui qua để cầu tự, năm lại bảo cầu duyên. Cái gì Beo cũng dư nhưng năm nào cũng chui, chẳng khấn được gì vì lồm cồm bò sợ cụng đầu. Coi như được thánh ngự, an tâm cả năm.

Trên đường tới Yên tử có lướt ngang đền Sinh thờ Trần bát đế. Không rõ đền này được xây dựng từ năm nào nhưng Beo đóan nó được xây để bất phân kém cạnh  đền Lý bát đế. Hồi chiến tranh trường học sinh miền nam đóng ở đấy nên dĩ nhiên đền cũ đã bị phá sạch sành sanh. Ai dị đoan thì lấy đấy làm ví dụ sửa mình, phá đình phá chùa thế mà ăn lộc chùa mệt nghỉ, leo lên tướng tá mấy chục ông có lẻ sau này.

Beo leo Yên tử từ khi khi chưa có cáp treo và chùa Đồng còn nhỏ xíu như chuồng chim bồ câu. Nằm trên đỉnh cao nhất mà phần bằng phẳng có thể đứng lễ chỉ quãng mấy chiếc chiếu,  xung quanh chùa Đồng là vực. Thỉnh mấy tiếng chuông, lúc sau mây tụ thành mưa ào tới, thanh sạch như người thoát trần. Con suối mùa hành hương thường cạn, nơi ngày xưa đức Vua ném cây gậy trúc bảo với 36 nàng phi nếu gậy chảy ngược lên núi thì các nàng quay về triều còn nếu chảy xuôi theo dòng thì được theo ta. Một số nàng tuẫn tiết tại chỗ, số còn lại chết rải rác trên đường hồi kinh. Chết ở đâu dân lập miếu thờ tại đó. Beo mấy lần ném thử ở  mấy khúc suối khác nhau, gậy đều chảy xuôi.

Đến Yên tử mới thấy  ngưỡng mộ người xưa. Từ bỏ ngai vàng về nơi thâm sơn cùng cốc, làm bạn với mây trời và với thầy lang người… Trung quốc An Kỳ Sinh. Yên tử sau này có cáp treo và rác, những chỗ nguy hiểm nhất có tay vịn bậc đi. Beo mê  hàng tùng, đẹp như không có thật. Nguyên vùng rừng đông bắc  đi trên trực thăng quân sự, cứ chỗ nào thấy Tùng mọc nhiều là y như rằng, dưới ấy có phế tích thời Trần. Giống Tùng này Beo còn thấy một hàng trước cửa Tỉnh ủy Gia Lai. Dân bảo ngày xưa cả Gia Lai toàn Tùng. Giải phóng về, Bùi San, chủ tịch ủy ban quân quản ra lệnh chặt Tùng trồng bàng thay thế. Đầu hè sâu đen to bằng ngón chân cái ăn bàng trụi lá. Ông Bùi San này còn có tích được đi vào thi ca khi về làm bí thư (hay chủ tịch Beo không nhớ rõ) Huế, Bùi San cùng với Trần Hoàn, Hai thằng hợp lực phá đàn Nam Giao để  trồng sắn.

Quảng Ninh là địa phương Beo đánh giá quản lý khai thác di tích thắng cảnh tốt nhất Việt Nam . Không thể hiểu nổi tại sao năm nay lại mời phó vua liền bà về khai ấn khai hội Yên Tử. Beo để ý, dân đồng chiêm làm lễ tịch điền khôn vật. Vua đi cày lấy hình quay TV thôi, chứ chính lễ các cụ hành trước đó cả rồi ( thà vua giả cày thật còn hơn vua thật đi giày rồi cày trên ruộng khô không khốc). Thằng cháu nó lú thì còn thằng chú nó khôn.